28. MI PERDIS KELKAJN BOVINOJN
28. 我弄丢了几头母牛
— Kultura Centro Esperantista?
— 世界语文化中心？
Ĉu tio estas en la Alpoj?
那是在阿尔卑斯山里吗？
— Ne.
— 不。
Tute ne.
完全不是。
Estas en la plej okcidenta parto de Svislando, en la Ĵurasa montaro.
它在瑞士最西部的汝拉山地。
Ne estas tiel akraj montoj kiel la Alpoj, sed ili estas tre agrablaj por promeni.
那里的山不像阿尔卑斯山那样陡峭，但非常适合散步。
Kaj la Kultura Centro troviĝas je iom pli ol mil metroj super la marnivelo, tute proksime al naturo, rande de la plej alta urbo de Eŭropo.
而文化中心位于海拔一千多米的地方，完全贴近自然，就在欧洲海拔最高的城市边缘。
Mi diras "urbo", ĉar ekzistas pli altaj vilaĝoj, sed La Chaŭ-de-Fonds (elparolu: La Ŝodfon') estas vera urbo, centro de horloĝa industrio, tamen je mil metroj de alteco.
我说“城市”，是因为虽然还有海拔更高的村庄，但 La Chaŭ-de-Fonds（读作：La Ŝodfon'）是一座真正的城市，是钟表工业中心，而且海拔达到一千米。
— Interese.
— 有意思。
— Ĉu vi konas la svisan Ĵurason?
— 你了解瑞士汝拉地区吗？
— Jes.
— 了解。
Mi tie perdis bovinojn siatempe.
我当年曾在那里弄丢过几头母牛。
— Perdis bovinojn, ĉu vere?
— 弄丢过母牛，真的吗？
Kiel eblas?
怎么会呢？
— Tio okazis dum la dua mondmilito.
— 那事发生在第二次世界大战期间。
Mi estas judo, kiel vi eble scias.
我是犹太人，这一点你也许知道。
Pariza judo.
巴黎的犹太人。
Mi estis dekokjara, studis pri literaturo.
那时我十八岁，学的是文学。
Por mi, kamparo estis stranga medio, nekonata, ekster mia vivo.
对我来说，乡村是一种奇怪的环境，陌生，不属于我的生活。
Medio tute fremda al mi.
一种对我完全陌生的环境。
Regionoj, kien oni iras ferii aŭ pasigi dimanĉon.
那不过是人们去度假或过星期天的地方。
Sed mi havis neniun veran kontakton kun la kampara vivo.
可是我与乡村生活没有任何真正的接触。
— Ĉu vi estis en Parizo, kiam la germanoj okupis Francion?
— 德国人占领法国的时候，你在巴黎吗？
— Jes.
— 是的。
Mia familio ne prenis serioze ĉion, kion oni diris pri la malamindaj idealoj de tiu frenezulo Hitler kaj pri liaj klaraj intencoj.
我的家人没有认真对待人们所说的关于那个疯子希特勒的可憎理想以及他那些明确意图的一切。
Verŝajne ili prenis siajn dezirojn por realo.
他们大概是把自己的愿望当成了现实。
Kiam la germanoj alvenis, oni trovis por mi kaŝejon en religia lernejo, katolika.
当德国人到来时，人们在一所天主教宗教学校里为我找到了一个藏身处。
Sed tio ne povis daŭri, ĉar, almenaŭ tiuregione, la germanoj komencis kontroli tiujn lernejojn, serĉante judojn por ilin sendi al morto.
可那不可能持续下去，因为至少在那个地区，德国人开始检查那些学校，寻找犹太人，把他们送去送死。
— Kiel vi elturniĝis?
— 你是怎么脱身的？
— Ni havis amikojn, bonajn amikojn, kiuj ĉion aranĝis.
— 我们有朋友，很好的朋友，他们把一切都安排好了。
Ili savis mian vivon.
他们救了我的命。
Neniam estos limo al la dankemo, kiun mi sentas al ili.
我对他们的感激永远不会有尽头。
Ili organizis eliron al Svislando.
他们安排了我逃往瑞士。
Mi vojaĝis ĝis la landlima regiono, kaj tie estis akceptita de franca kamparano, kiel planite.
我一路到了边境地区，然后按计划被一个法国农民接应了。
Tiu transirigis homojn de Francio al Svislando kaŝe, por mono.
那个人暗中把人从法国带到瑞士去，收钱办事。
Estis danĝere, ĉar oftis germanaj kontroloj.
这很危险，因为德国人的检查很常见。
— Kiu pagis?
— 谁付的钱？
— La estro de tiu katolika lernejo pagis parton, tiuj amikoj alian parton.
— 那所天主教学校的负责人出了一部分钱，那些朋友又出了另一部分。
Juda organizo repagis ilin post la milito.
一个犹太组织在战后把钱还给了他们。
Miaj gepatroj devis pagi antaŭ ol foriri al Svislando, kie ni devis rekuniĝi, sed iu franco raportis pri ilia kaŝejo al la germanoj, kaj ili estis kaptitaj: Mi neniam revidis ilin.
我的父母本来也得付钱，然后再动身去瑞士，我们原本应该在那里团聚；可是有个法国人把他们的藏身处告发给了德国人，他们被抓走了：我再也没有见过他们。
— Terure!
— 太可怕了！
— Jes.
— 是的。
Kiu ne travivis ion similan, tiu ne povas imagi.
没有经历过类似事情的人，是无法想象的。
— Almenaŭ vi saviĝis.
— 至少你活下来了。
— Jes.
— 是的。
— Kia homo estis tiu translima pasiganto?
— 那个带人越境的人是个怎样的人？
— Mi memoras nur, ke mi ne povis ekscii tiutempe, ĉu li havas homajn sentojn aŭ ne.
— 我只记得，当时我根本弄不清他究竟有没有人的感情。
Mi legis sur lia vizaĝo neniun kompaton, neniun komprenon pri tio, kion mi travivis.
在他脸上，我读不出任何同情，也读不出任何对我所经历之事的理解。
Por li, transkonduki homojn trans la landlimon, estis ia kutima laboro.
对他来说，把人带过边境，不过是一种日常工作。
Li certe ne estis idealisto, kaj mi ofte min demandis, kion kaŝas lia senvarma vizaĝo.
他当然不是理想主义者，而我常常自问，他那张冷漠的脸下面到底藏着什么。
Mi volis rakonti al li pri miaj timoj kaj esperoj, sed li silentigis min per kelkaj akraj vortoj.
我想向他讲述我的恐惧和希望，可他用几句尖锐的话就让我闭嘴了。
— Eble vi estis por li nur mongajnilo.
— 对他来说，你也许不过是个挣钱工具。
— Eble jes.
— 也许是吧。
Mi restis kun li nur malmultajn horojn.
我跟他在一起只待了很少几个小时。
Mi min demandis, ĉu li rigardas min speco de bovo, kiun oni iras vendi ie.
我心里在想，他是不是把我看成一种要被赶到什么地方卖掉的牛。
Sed mi fakte opinias, ke tio estis nur lia ekstera aspekto, kaj ke sub tiu kvazaŭ senkora ŝajno kaŝiĝis homa kunsento.
但实际上我认为，那只是他的外表，而在那种仿佛无情的外表下面，隐藏着人的同情。
— Nu, tion ni neniam scios.
— 嗯，这一点我们永远不会知道了。
Sed kion pri la bovinoj, kiujn vi perdis?
可你说你弄丢的那些母牛又是怎么回事？
— Atendu, atendu.
— 等等，等等。
Mi tranoktis ĉe tiu kamparano.
我在那个农民家里过了一夜。
Ege frue matene, antaŭ ol tagiĝis, li vekis min.
第二天清晨，天还没亮，他就把我叫醒了。
Mi prenis la sakon, en kiu mi portis miajn kelkajn havaĵojn, kaj sekvis lin.
我拿起装着自己那点东西的袋子，跟着他走了。
Ni piediris unue tra kampoj, sed baldaŭ tra arbaro.
起初我们步行穿过田地，但很快就进了树林。
Ni supreniris pli kaj pli, sufiĉe alten sur la monto.
我们越走越高，爬到了山上相当高的地方。
— Ĉu ne troviĝis germanoj, kiam vi foriris?
— 你们出发的时候没有德国人吗？
— Tute ne.
— 完全没有。
Sed ni sciis, ke ili troviĝas en la regiono.
可我们知道，他们就在这一带。
Kaj mi kolerigis mian kunulon foje, ĉar...
而且我有一次还把我的同伴惹恼了，因为……
Nu, mi devas unue diri, ke post la unua arbaro ni alvenis super la limon de la arba nivelo.
嗯，我得先说，穿过第一片树林之后，我们就到了林线以上。
Tie estis nur herbo kaj ŝtonoj.
那里只有草和石头。
Estis la komenco de vasta herbejo, kie bovinoj pace herbmanĝis rigardante nin pasi.
那是一大片草场的开端，母牛们一边安静地吃草，一边看着我们经过。
— Ĉu estis bela vetero?
— 天气好吗？
En kiu sezono vi translandiĝis?
你是在什么季节越境的？
— Somere.
— 夏天。
Tial la bovinoj estis ekstere.
所以牛都在外面。
Jes, la vetero estis bela.
是的，天气很好。
La tagoj estis sekaj tiuperiode, sed tie supre, je tiu horo, estis malvarmete kaj kelkloke renkontiĝis nebulo, fojfoje eĉ tre densa nebulo.
那一时期白天天气都很干燥，可是在上面、在那个时辰，气温有点凉，而且有些地方会遇到雾，有时候甚至是很浓的雾。
— Pardonu, ke mi interrompis vin per mia demando pri vetero.
— 对不起，我用关于天气的问题打断了你。
Vi komencis rakonti, kial vi kolerigis vian kamparanon.
你刚才开始讲你为什么惹恼了那个农民。
— Plej simple.
— 再简单不过了。
Ĉar mi krietis.
因为我叫出声了。
Estis apenaŭ aŭdebla krieto, sed mi ne povis subpremi ĝin.
那几乎只是听不见的一点叫声，可我压不住它。
Ni estis en nebulo kaj la ĉielo ankoraŭ estis malhela.
我们当时在雾里，天空还很暗。
Mi pikis min vere dolorige.
我把自己扎得非常疼。
Oni ne vidis bone.
根本看不清。
La limo inter tiuj herbejoj estis markita per dratoj.
那些草场之间的界线是用铁丝标出来的。
Pikdratoj.
带刺铁丝。
— Ne estas limoj.
— 那不是边界。
Nur estas bariloj, por ke bovinoj ne transiru al alia loko, sed restu tie, kie ili devas.
那只是围栏，为了不让母牛跑到别处去，而是留在它们该待的地方。
— Ĉu vere?
— 真的吗？
Kiel stulta mi estas!
我真蠢！
Kompreneble, vi pravas.
你当然说得对。
Vi ne imagas, kiel ĉefurbano povas stulti pri neurbaj aferoj.
你想象不到，一个大城市的人在非城市的事情上能蠢到什么地步。
Nu, mi provis pasi sub tia drata barilo.
总之，我试着从那样的铁丝围栏下面钻过去。
Mi faris stultan movon, iom glitis, mia nazo trafis ion lignan, mi saltetis kaj pikilo de la pikdrato eniĝis en la dorson de mia mano.
我做了个蠢动作，稍微一滑，鼻子撞上了什么木头东西，我一蹦，一根带刺铁丝的刺就扎进了我的手背。
Mia krieto estis vere mallaŭta, eĉ ne estis krieto, nur eligo de malakra dolorsono, sed mia gvidanto koleris.
我的叫声真的很轻，甚至都算不上叫声，只不过发出了一点钝钝的痛声，可我的向导还是生气了。
— Kiel li povis koleri senkrie?
— 他怎么能不出声地发火？
— Li sukcesis.
— 可他做到了。
Nun, kiam mi revidas lin enpense, mi trovas la situacion amuza.
现在，当我在脑海里重新看见他时，我觉得那情景挺好笑的。
Sed ĝi ne amuzis min tiutempe.
可那时候我一点也不觉得好笑。
Li esprimis sian koleron tute silente.
他完全无声地表达了自己的愤怒。
Nur per vizaĝaj esprimoj kaj movoj de la brakoj, de la korpo, de la kapo, de la manoj.
只靠脸上的表情，以及胳膊、身体、头和手的动作。
Liaj lipoj moviĝis kvazaŭ por montri, ke li krias, sed neniu sono venis.
他的嘴唇动着，仿佛在表明他正在大喊，可是一点声音也没有发出来。
Li imitis kriojn sen krii.
他是在模仿喊叫，却并不真的喊。
Finfine, li retrovis sian trankvilon kaj ni daŭrigis nian iradon.
最后，他重新恢复了平静，我们便继续赶路。
Ni revenis al arbara regiono.
我们又回到了有树林的地区。
Ie, meze de tre densa arbaro, li haltis, kaj signis, ke mi haltu.
在某处极其茂密的树林中，他停了下来，并示意我也停下。
— Ĉu li aŭdis germanojn?
— 他听见德国人了吗？
— Mi ne sciis.
— 我不知道。
Bedaŭrinde, li nenion volis aŭ povis diri al mi.
可惜，他既不想也不能对我说任何话。
Li metis fingron sur la lipojn por signi, ke mi faru neniun bruon.
他把手指放在嘴唇上，示意我一点声音也别发。
Se vi scius, kiel mia koro batis!
如果你知道我的心跳得有多厉害！
— Mi povas imagi.
— 我能想象。
— Eble.
— 也许吧。
Mi pli kaj pli perdis mian trankvilon, ĉar mi ne komprenis, kio okazas.
我越来越失去镇定，因为我根本不明白发生了什么。
Ni tie staris silente, senmove, dum pasis minutoj, longegaj minutoj.
我们就那样静静地、一动不动地站在那里，时间一分一分过去，是极其漫长的几分钟。
Lia sinteno povis signifi nur, por mi, ĉeeston de danĝero, kaj mi, urbano, tute ne kutimis al danĝero.
在我看来，他那种姿态只能意味着有危险存在，而我这个城里人，完全不习惯危险。
Mi ankaŭ, verdire, ne kutimis al malkomforto.
说实话，我也不习惯不舒服。
Miaj piedoj estis malsekaj pro la longa marŝado en herbejo je la horo, kiam malsekeco formiĝas tie surmonte (aŭ ĉu la malsekeco formiĝas dum la tuta nokto?
由于在山上那种会生出潮气的时刻长期走在草地上，我的脚已经湿了（或者说，那种潮气是不是整整一夜都在形成？
Kiel nescia mi estas pri naturo!).
我对大自然真是无知啊！）
Mi estis pensanta pri miaj malvarmaj, malsekaj piedoj, kiam insekto min pikis.
我正想着自己那双又冷又湿的脚，突然一只虫子叮了我一下。
Kia plaĉa medio!
真是个令人愉快的环境啊！
Tio igis min eĉ pli streĉita.
那使我更加紧张了。
— Sed kial vi longe staris tie senmove?
— 可你们为什么长时间一动不动地站在那里？
Kio estis la danĝero?
危险是什么？
— Fakte ne estis danĝero.
— 其实并没有危险。
Mi jam rimarkis antaŭe, ke mia kunulo havas nekredeble akrajn okulojn, kapablajn vidi tra plej malhela nokto, ĉu germanoj ie marŝis.
我之前就已经注意到，我的同伴有一双难以置信地敏锐的眼睛，哪怕在最黑的夜里，也能看出德国人是否在什么地方行进。
Nu, ni estis en densnebula loko kaj li provis rigardi.
总之，我们当时在浓雾之中，而他正试着看清情况。
Krome, per siaj same akraj oreloj li tre streĉe aŭskultis, ĉu germanoj ie proksime pasas.
此外，他还用同样敏锐的耳朵极其紧张地听着，听附近是否有德国人经过。
Ni ja troviĝis tute proksime al la landlimo.
我们确实就在边界附近。
Post iu longa, lasta kontrolado senmova - plej streĉa, kredu min - li proksimigis la lipojn al mia orelo kaj elparolis la unuajn vortojn, ekde kiam ni forlasis lian domon: "Rigardu tiun vojeton" (mi apenaŭ vidis ion, sed ege mallarĝa piedvojeto trairis inter la arboj) "sekvu ĝin.
在一次长久的、最后的、静止不动的检查之后，相信我，那是最紧张的一次，他把嘴唇凑到我耳边，说出了自从我们离开他家以来的第一句话：“看着那条小路”（我几乎什么也看不见，不过树木之间确实穿过一条极窄的小径）“沿着它走。
Post kvin minutoj, vi estos en Svislando."
五分钟后，你就会在瑞士了。”
— Ĉu estis tiel simple?
— 就这么简单？
— Tiel simple estis.
— 就是这么简单。
Simple, sed ege streĉe.
简单，可是极其紧张。
La sola problemo estis ne perdi la vojeton.
唯一的问题就是别把那条小路跟丢了。
Feliĉe, mi baldaŭ eliris el la nebulo.
幸好，我很快就走出了雾。
Mi tiam jam estis en Svislando, sed tion ne sciis.
那时我其实已经在瑞士了，可我自己并不知道。
Mi eksciis nur, kiam la vojeto finfine atingis vilaĝon.
直到那条小路最终通向一个村庄时，我才知道这一点。
— Sed ĝis nun en via rakonto vi nur preterpasis bovinojn, neniam ilin perdis.
— 可到现在为止，在你的故事里你只是经过了母牛，从没把它们弄丢过。
Kion vi diris komence?
你开头说了什么来着？
Ĉu mi misaŭdis?
是我听错了吗？
— Tio estas tute alia afero.
— 那完全是另一回事。
Ĝi okazis poste.
那是后来发生的。
La svisoj estis bonkoraj kun mi (ne ĉiam kaj ĉie tiel estis; mi estis bonŝanca).
瑞士人对我很好（并不是任何时候、任何地方都如此；我是走运的）。
Post iom da tempo, ili sendis min al kamparano.
过了一段时间，他们把我送到一个农民那里。
Mi devis resti tie kaj labori kun li por pagi mian restadon en la lando.
我得留在那里，替他干活，以支付我在这个国家停留的代价。
Mi do iris tien kaj la kamparano estis plej afabla.
于是我就去了，而那个农民非常和善。
Li vere varme bonvenigis min.
他真的很热情地欢迎了我。
Li invitis min promeni en la ĉirkaŭaĵo, "por montri ĉion", li diris.
他邀请我在周围走走，“为了把一切都指给你看”，他说。
Survoje ni renkontis bovinarojn kaj li salutis la bovinojn per ilia nomo.
路上我们遇到了牛群，而他是按每头牛的名字向它们打招呼的。
Estis gajaj sonoj, tie, ĉar ĉiu bovino havis sonorilon ĉe la kolo, jen pezan, jen malpezan, jen kun akra sono, jen kun malakra.
那里充满了快活的声音，因为每头牛脖子上都挂着铃铛，有的重，有的轻，有的声音尖亮，有的声音低沉。
— Kaj la paca muziko de tiuj sonoriloj estis tiel plaĉa al viaj oreloj de juna ĵus-foririnto el mortodanĝero, ke vi atentis ĝin pli ol la bovinojn mem!
— 而那些铃铛平和的音乐，对你这个刚刚从死亡危险中脱身的年轻人的耳朵来说是如此悦耳，以至于你对它们的注意竟超过了对母牛本身的注意！
— Ĝuste.
— 正是这样。
Tute prave.
完全正确。
Kion mi miskomprenis kiel promenon, tio estis precizigoj por la laboro.
我误以为是散步的那件事，其实是在给我交代工作细节。
Sed, vere, li ne estis klara pri tio.
不过说真的，他并没有把这一点说清楚。
Vespere, li diris al mi: "Iru al tiu kaj tiu kaj tiu lokoj, kiujn mi montris al vi posttagmeze kaj revenigu la bovinojn hejmen."
到了傍晚，他对我说：“去我下午指给你看的这个、这个还有那个地方，把母牛赶回家来。”
— Kompatinda!
— 真可怜！
— Mi ne kuraĝis diri, ke mi eĉ ne estis certa, ĉu mi trovos la vojon.
— 我不敢说，其实我甚至都不确定自己能不能找到路。
La loknomoj, kiujn li diris dum la posttagmeza promeno, kaj ripetis en sia ordono, kompreneble signifis nenion por mi.
他在下午散步时说过、后来又在命令里重复了一遍的那些地名，对我来说当然毫无意义。
Mi tamen foriris.
可我还是出发了。
Mi feliĉe grandparte memoris, tra kie ni pasis antaŭe.
幸运的是，我大致还记得我们先前走过哪些地方。
Mi sukcesis atingi la bovinojn, kiujn mi opiniis liaj.
我成功找到了那些在我看来属于他的母牛。
Ili eĉ memvole grupiĝis, kaj mi miris, ke ili tiel facile akceptas sekvi min.
它们甚至自动聚到一起，我很惊讶它们竟这么轻易就愿意跟着我走。
Sed mi ne sciis, kiom ili devas esti.
可我不知道本来总共应该有多少头。
Kiam mi revidis ilian mastron, mia bovinaro estis mankhava.
当我再次见到它们的主人时，我赶回来的牛群缺了几头。
— Kion li faris?
— 他怎么做的？
— Li diris, ke li tuj vidis, ke mi estas urba senkapulo, al kiu oni povos nenion ordoni kun certeco, ke li plenumos la taskon.
— 他说，他一眼就看出我是个城里来的笨蛋，根本不能放心把任何任务交给我，因为谁也不能确定我会把任务完成。
Mi aŭskultis senresponde.
我听着，没有回答。
Kion mi povis diri?
我还能说什么呢？
Sed io ege mirigis min.
可是有一件事极其让我吃惊。
Por mi, ĉiu bovino estas nur bovino, simila al ĉiu alia bovino.
对我来说，每一头牛都只是牛，和别的每一头牛都差不多。
Sed li tuj diris, ke mankas tiu, kaj tiu ĉi, kaj tiu alia.
可他立刻就说，少了这一头、这一头，还有那一头。
Laŭ la nomoj li priparolis ilin.
他是按名字在说它们。
Li devigis min iri kun li.
他逼我跟他一起去。
Li trovis ĉiun laŭ la sono de ĝia sonorilo.
他凭着每头牛铃铛的声音，就把每一头都找到了。
Li ne nur konis ĉiun vizaĝon bovinan (eble ne la vizaĝon, mi ne scias, kiel li ilin rekonis), sed li ankaŭ konis ĉiujn sonorilajn sonojn.
他不仅认得每一张牛脸（也许不一定是脸，我也不知道他是怎么认出它们的），而且他也认得所有铃铛的声音。
Ĉu ne mirinde?
这难道不令人惊奇吗？
— Tiel vi konatiĝis kun svisa Ĵuraso!
— 原来你就是这样认识了瑞士汝拉地区！
Ĉu poste vi lernis voki ĉiun bovinon laŭnome?
后来你学会按名字叫每一头牛了吗？
— Ne.
— 没有。
Mi ne havis tempon.
我没有时间。
La sekvantan tagon, mi jam estis for.
第二天，我就已经走了。
La kamparano plendis pri mi.
那个农民投诉了我。
Oni sendis min al la horloĝa industrio, kaj tie mi estis brila knabo, kiu ricevis nur gratulojn.
于是人们把我送去钟表业工作，在那里，我却成了一个出色的小伙子，得到的只有夸奖。
Ĉu vi sciis, kiel la israela verkisto David Ŝahar difinas la malbonon?
你知道以色列作家 David Ŝahar 是怎样定义“坏”的东西的吗？
— Ne.
— 不知道。
— Li diras, ke malbono estas io, kio ne troviĝas ĝustaloke.
— 他说，坏的东西，就是不在恰当位置上的东西。
Kafo en taso, li diras, estas io bona.
他说，咖啡在杯子里，是好东西。
Kafo sur pantalono estas io malbona.
咖啡洒在裤子上，就是坏东西。
Estis erare postuli, ke juna parizano okupiĝu pri bovinoj!
让一个年轻的巴黎人去管母牛，根本就是个错误！
NOVAJ VORTOJ
新词
akra
尖锐的；敏锐的
Alpoj
阿尔卑斯山
bovo
牛
dimanĉo
星期日
drato
铁丝；金属线
franca
法国的；法国人
fremda
陌生的；外来的
germana
德国的；德国人
hela
明亮的
herbo
草
horloĝo
钟表
idealo
理想
imiti
模仿
insekto
昆虫
israela
以色列的；以色列人
juda
犹太的；犹太人
Ĵuraso
汝拉
katolika
天主教的
kvalito
性质；质量
literaturo
文学
medio
环境
nazo
鼻子
nebulo
雾
Parizo
巴黎
piki
刺；叮；扎
seka
干燥的
sezono
季节
sonori
鸣响；发出铃声
svisa
瑞士的；瑞士人
veki
叫醒；唤醒
NOVAJ KUNMETOJ
新复合词
el-turn-iĝi
脱身；设法应付
sia-tempe
当年；在那个时候
tra-nokti
过夜