6. LA VOJO LIBERECEN
6. 通往自由之路
Ĉu estas vi, sinjoro, kiu kolektas rakontojn pri faktoj veraj, sed eksterordinaraj?
先生，收集那些真实却不同寻常的事件故事的人，就是您吗？
Jes, ĉu?
是的，是吗？
Kion mi travivis, tio do interesos vin.
那么，我所经历的事就会让您感兴趣了。
Mi donos al vi ĉiujn necesajn informojn, por ke vi povu certiĝi, ke mi diras la veron.
我会把一切必要的信息都告诉您，好让您能够确认我说的是实话。
Sed estas plej verŝajne, ke vi ne kredos min.
不过，最有可能的是，您不会相信我。
Mi estas tio, kion oni nomas "kredanto", tio estas: mi kredas je iu ekstertempa, nevidebla Senfinulo, kiu estas pli alta, pli bona, pli multpova ol ĉiu kaj ĉio sur nia Tero, kaj kiun oni ĝenerale nomas Dio.
我是人们所谓的“信徒”，也就是说：我相信有一位超越时间、不可见的无限者，祂比我们地球上的任何人、任何东西都更高、更善良、更有力量，而人们通常把祂称作上帝。
Mi facile akceptas, ke aliaj homoj malsamopinias, sed, tiel longe, kiel mi kaŭzas malbonon al neniu, mi devus havi la rajton kredi, kion mi kredas, kaj vivi, kiel mi elektis vivi, ĉu ne?
我很容易接受别的人持不同意见；但是，只要我没有给任何人造成坏处，我就应当有权利去相信我所相信的，并按我所选择的方式生活，不是吗？
Malfeliĉe, mi vivis en lando, kie tio ne eblas.
不幸的是，我生活在一个做不到这一点的国家。
La ŝtato tie havas sian idearon, kaj ne akceptas la mian.
那里的国家有它自己的意识形态，而不接受我的。
Eĉ se ĝi ofte diras la malon al la ekstera mondo, ĝi fakte volus, ke la tuta popolo akceptu ĝiajn teoriojn.
即使它经常对外部世界说相反的话，事实上它还是想让全体人民都接受它的理论。
Tiu politiko estis ege malfacila por mi.
这种政策对我来说非常难以忍受。
Ĉu mi vere elektis kredi je Dio?
我真的选择了相信上帝吗？
Mi ne povus diri.
我说不上来。
Sed mi kredas kaj ne povas forĵeti mian kredon.
可是我确实相信，而且我无法把自己的信仰抛掉。
Ĝi havigas al mi enan pacon kaj feliĉon, kaj mi rigardas ĝin altvalora.
它给我带来内心的平安和幸福，而我把它看得非常宝贵。
Sed ĝi ankaŭ kunportas devojn en la ĉiutaga vivo, kaj ne eblis sin teni je tiuj devoj, ĉar la leĝoj de nia ŝtato tion multrilate malhelpas.
但它也把一些义务带进了日常生活，而我却无法遵守那些义务，因为我们国家的法律在许多方面都妨碍了这一点。
Resti tie kaj devi vivi en maniero kontraŭa al la devoj de mia kredo, tio fariĝis pli kaj pli neeltenebla.
留在那里，并且不得不以一种违背我信仰义务的方式生活，这变得越来越难以忍受。
Sed nia ŝtato ne permesas al ŝtatanoj forlasi sian landon por iri vivi aliloke.
可是我们的国家不允许本国公民离开自己的国家，到别处去生活。
Refoje kaj refoje mi petis permeson foriri.
我一次又一次地请求获准离开。
Neniam mi ricevis ĝin.
我从来没有得到过许可。
Finfine, post longa pripensado, mi decidis foriri senpermese.
最后，经过长时间思考，我决定在未经许可的情况下离开。
Miaj samkreduloj diras: "Gravas la volo de Dio, ne la diroj de la homoj".
与我同信仰的人常说：“重要的是上帝的意志，不是人的言语。”
Mi havas familion, kaj ĉiuj akceptis la ideon foriri: edzino, gefiloj, frato, lia edzino, ni entute estis sep.
我有家庭，而所有人都接受了离开的想法：我的妻子、孩子们、兄弟、他妻子，我们一共七个人。
Ni sciis, ke ne estos facile, ĉar la ŝtato organizis ĉion plej bone por malhelpi ellandiĝon.
我们知道这不会容易，因为国家把一切都安排得极其周密，为的就是阻止人们出境。
Sed ni ne plu povis resti tie kaj ni opiniis, ke estas preferinde morti aŭ retroviĝi en malliberejo ol vivi kontraŭe al tio, kio por ni estas kredo kun devoj.
可是我们已经无法再待在那里；而且我们认为，与其违背那种对我们来说既是信仰又带有义务的东西而活着，倒不如死去，或者落到监狱里去。
Krome, mia frato iam laboris en regiono, kie, laŭ lia opinio, devus esti eble translimiĝi.
此外，我的兄弟从前曾在一个地区工作过；依他看来，在那里应当有可能越过边界。
Ni decidis iri tien.
我们决定到那里去。
La vintra aero estis nekredeble malvarma, kiam, post longa vojaĝo envagone, ni alvenis al la monta regiono, kie ni intencis ellandiĝi.
在经过长时间的车厢旅行之后，我们到达了打算出境的山区；那时冬天的空气冷得令人难以置信。
Mi ne rakontos la tre multajn okazaĵojn, pro kiuj nia irado estis plej malplezura sinsekvo de timoj kaj zorgado.
我不会讲述那许许多多的事情，正是因为它们，我们的行程成了一连串极其不愉快的恐惧和担忧。
Kiom da fojoj ni devis kaŝi nin, ĉar kelkloke konstante alvenis anoj de la polico, kiu kontrolas la regionon por ne ellasi ŝtatanojn el la lando senpermese!
有多少次我们不得不把自己藏起来，因为在某些地方，负责监控这一地区、以防本国公民未经许可离境的警察成员不断到来！
Kiom ofte en la montaro kelkaj el ni ektimis sur la mallarĝaj vojetoj, kaj tamen necesis plu iri kaj ne fari iun sonon, por ke neniu sciu, ke ni tie senpermese iradas!
在山地里，我们中有些人有多少次在狭窄的小道上突然害怕起来；可尽管如此，我们还是必须继续前进，而且不能发出任何声音，好让谁也不知道我们在那里未经许可地前行！
Eĉ neintence faligi plej etan ŝtonon estis neakcepteble.
哪怕是不小心让最小的一块石头掉下去，都是不能接受的。
Kaj mi ne parolos pri tiuj fortegaj, malamikaj bestoj, kiujn ni jen kaj jen renkontis, kaj kiuj rigardis nin tiel timige, ke ni estis certaj - verŝajne malĝuste - pri ilia deziro nin manĝi.
我也不会去讲那些极其强壮、带着敌意的野兽；我们不时会遇见它们，而它们看我们的眼神是那样可怕，以至于我们都确信——也许是错的——它们想把我们吃掉。
Dum multaj longaj tagoj ni piediris en la senfina naturo, sur altaj montoj, en konstante malvarma vento.
在许多漫长的日子里，我们在无边无际的大自然中、在高山上、在始终寒冷的风里步行。
Kaj jen finfine, post semajnoj, dum kiuj ni nin ripete demandis, ĉu ni havos sufiĉajn fortojn por alveni al nia celo, jen finfine ni staris tute proksime al ĝi.
终于，在好几个星期之后，在这几个星期里我们一再问自己是否还有足够的力量到达目标，终于，我们站到了离目标极近的地方。
Estis froste, sed la aero estis pura, la suno brila, kaj plej bela la vidaĵo.
天气严寒，可空气很清新，阳光很明亮，而眼前的景色尤其美。
Ni staris iom alte kaj rigardis malsupren.
我们站在稍高一点的地方，向下望去。
"Tie estas la limo," mia frato diris.
“边界就在那儿，”我的兄弟说。
Li konis la lokon.
他认识这个地方。
Kiam li loĝis en ĉi tiu regiono pro sia laboro, li jam deziris foriri eksterlanden, kaj interesiĝis pri la eblecoj tion organizi.
当初他因工作住在这个地区时，就已经想过要去国外，并且对安排这件事的可能性很感兴趣。
"Mi povus," li diris tiutempe, "sed mi ne volus tion fari sen la edzino, kaj ŝia ĉeesto malsimpligas la problemon,"
“我本来可以这么做，”他那时说过，“但我不想不带着妻子就这样做，而她在场会使问题变得更复杂。”
Ĉi-foje, li kaj mi preparis ĉion kiel eble plej kontentige por sukcesi ankaŭ kun la familio.
这一次，他和我把一切都准备得尽可能妥当，好让我们连同家人也能成功。
Ni prenis en konsideron ĉion, kion ni sciis pri similaj faroj, kaj la bona kono, kiun mia frato havis pri la regiono, estis plej utila.
对于我们所知道的一切类似做法，我们都加以考虑了，而我兄弟对这一地区的熟悉又尤其有用。
Sed kvankam, niaopinie, ni ĉion konsideris, kaj kvankam ni provis plani plej bone, tamen restis demandoj, al kiuj ni povos trovi respondon nur surloke.
可是，尽管在我们看来我们已经把一切都考虑到了，尽管我们也试着作出尽可能好的计划，仍旧还有一些问题，只有到了现场才能找到答案。
Kaj surloke ni nun preskaŭ estis.
而现在，我们几乎已经到了现场。
"Rigardu," li plu diris.
“看，”他又说道。
"Tiu rivero markas la limon inter la du landoj."
“那条河标出了两国之间的边界。”
"Kiom da tempo ni bezonos por alveni malsupren, laŭ via opinio?"
“照你的看法，我们还要多少时间才能到下面去？”
"Ne pli ol du horojn.
“不会超过两个小时。
Sed tiam ni devos trairi la riveron, kaj tio min zorgigas.
不过到那时，我们就得穿过那条河，而这让我担心。
Mi sciis, kie ni povus trovi ĉion necesan tiucele, sed tio estis antaŭ pluraj jaroj, kaj ĉio eble ŝanĝiĝis."
我以前知道我们可以在哪里找到为此所需要的一切，可那已经是好几年前的事了，一切都可能变了。”
Ni decidis resti supre dum tuta tago kaj atendi la nokton.
我们决定在上面待整整一天，等到夜晚来临。
Ni estis senfortaj pro la longa surmonta piedirado, kaj niajn fortojn ni certe plej plene bezonos.
由于长时间在山上步行，我们已经没了力气，而我们的力气毫无疑问还会最充分地被需要。
La virinoj decidis pasigi la tutan tagon en preĝo.
妇女们决定整整一天都在祈祷中度过。
Fakte, ankaŭ ni, la mezjunaj viroj, preĝis.
事实上，我们这些中年男子也祈祷了。
Kaj same la gejunuloj.
年轻人们也一样。
Kiam venis la nokto, ni malsupreniris ĝis la rivero.
夜晚来临时，我们下到了河边。
Ĉiujn malhelpilojn, kiujn la ŝtato metis, ni sukcesis trairi.
国家设置的一切障碍，我们都设法闯过去了。
Ĉiu en nia grupeto ja plenis je ideoj kaj povis fari preskaŭ ĉion per siaj manoj.
我们这小群人里的每一个人都充满了主意，而且几乎什么都能亲手做出来。
Krome ni kunprenis multajn utilajn ilojn.
此外，我们还随身带了许多有用的工具。
Tiuj ebligis, ekzemple, forpreni la teron de sub unu ege larĝa kaj longa vojfermilo por povi transiri sub ĝi: malrapida laboro, ne facila ankaŭ pro la neceso agi kaŝe, sed ni ĝin faris ĝisfine.
这些工具使我们能够，例如，把一个极宽极长的拦路障碍下面的土挖掉，以便从它底下穿过去：那是缓慢的工作，而且也不容易，因为还必须秘密进行；不过我们还是把它做完了。
Mi ne rakontos ĉion, kion ni devis prizorgi.
我不会把我们不得不处理的一切都讲出来。
Gravas nur, ke ni sukcesis.
重要的只是，我们成功了。
Sed la lasta malhelpo estis natura.
可是最后一个障碍却是自然形成的。
Ne estis unu el tiuj riveretoj, kun malmulte da akvo, kiujn eblas trairi piede.
那并不是那种水很少、可以步行涉过的小河。
Krome, ĝi estis tiel rapida kaj frosta, ke naĝi ne estus eble, kun la portaĵoj.
而且，它的水流那样湍急、那样冰冷，以至于带着行李游过去是不可能的。
Malfeliĉe, la ejo, en kiu mia frato opiniis, ke li trovos ŝipeton por transporti nin transen, ne plu ekzistis.
不幸的是，我兄弟原以为能在那里找到一只把我们运过去的小船的那个地方，已经不存在了。
Ni serĉis ĉie, sed nenie trovis ion, kio povus helpi.
我们到处寻找，却哪儿也没有找到任何能帮上忙的东西。
Tiel proksime al la landlimo, la ŝtata interesiĝo pri eblaj senpermesaj el- kaj en-landiĝoj estis aparte viva: anoj de la landlima polico iradis kaj venadis, tiel ke ni ree kaj ree devis nin kaŝi.
离国界这么近，国家对于可能发生的未经许可的出入境尤其警惕：边境警察来来去去，因此我们一次又一次地不得不把自己藏起来。
Ke ili ne vidu nin, ni tute bone sukcesis, sed nenion alian.
不让他们看见我们，这一点我们做得很成功，可除此之外就没有别的成果了。
Ĉiuj niaj provoj trovi metodon por transiri montriĝis senutilaj.
我们为找到过去的方法所作的一切尝试，都证明没有用。
Ni uzis ĉion uzeblan por fari al ni transirilon, ni ege laboris, sed ni ne sukcesis konstrui ion sufiĉe fortan, por ke ni certe alvenu al la alia flanko.
我们用上一切可用的东西，想给自己做出一个过河工具；我们干得非常辛苦，可还是没能造出一个足够坚固、能让我们肯定到达对岸的东西。
Ni faris ĉion por ne perdi la esperon, sed ĝi tamen iom post iom malaperis.
我们尽了一切努力不让希望丧失，可希望还是一点一点地消失了。
Ni trovis bonan kaŝejon, en kiu ni povis tranokti, certaj, ke neniu nin vidos, sed ni ege zorgis pri la morgaŭo.
我们找到一个很好的藏身处，可以在那里过夜，并且确信谁也不会看到我们；可是我们对第二天非常忧虑。
Kiel mi diris, ni estas homoj kun tre viva kredo al Dio.
正如我说过的，我们是对上帝怀有非常活的信仰的人。
Sen ĝi, ni ne povus ekfari vojaĝon plenan je tiom da necerteco.
没有这种信仰，我们就不可能开始这样一段充满如此多不确定性的旅程。
Ni decidis lasi al Dio la zorgon trovi metodon por nin irigi transen.
我们决定把为我们找到一种让我们过去的方法这件事，交给上帝去操心。
"Pro Vi ni volas vivi alilande," ni infanece diris.
“为了您，我们才想在别的国家生活，”我们像孩子一样地说。
"Manieron nin alvenigi tien bonvolu trovi Vi."
“请由您为我们找到把我们送到那里的办法。”
Ni kune longe preĝis.
我们一起长久地祈祷。
Mi scias, ke vi ne kredos min.
我知道，您不会相信我。
Sed kion mi povas fari, se ne diri la veron?
可是除了说出真相之外，我还能做什么呢？
La postan matenon, ni trovis nin en la apuda lando.
第二天早晨，我们发现自己已经在邻国了。
Neniu el ni komprenis, kiel ni tien transportiĝis.
我们之中谁也不明白，我们是怎么被运送到那里的。
Ni kuŝiĝis nialande, ekdormis, kaj kiam ni eldormiĝis, ni estis sur la transa flanko de la rivero.
我们是在自己国家这一边躺下睡着的，而等我们醒来时，我们已经在河的另一边了。
La afero ŝajnas nekredebla al vi, ĉu?
这件事在您看来像是不可相信的，是吗？
Sed kiom pli al ni, kiuj ĝin travivis!
可对我们这些亲身经历了它的人来说，又更是如此！
Tamen, fakto restas fakto, eĉ se ne klarigebla.
尽管如此，事实终究是事实，即使它无法解释。
La homoj tie estis ege bonkoraj al ni.
那里的人对我们非常好。
Ili donis manĝi kaj trinki, kaj poste la vilaĝestro veturis kun ni al la plej proksima urbo.
他们给了我们吃的和喝的，随后村长便和我们一起乘车去了最近的城市。
Tie oni havigis al ni lokon por tranokti kaj atendi la sekvon.
在那里，人们给我们安排了一个地方，让我们过夜并等待接下来的安排。
Dum pluraj tagoj, grava policestro venigis mian fraton kaj min multfoje al sia oficejo por pridemandi nin.
在好几天里，一位重要的警察长官多次把我兄弟和我叫到他的办公室里去审问我们。
Li volis scii, kiamaniere ni transvenis.
他想知道，我们究竟是怎样过来的。
Ni povis diri nur: "Ni ne scias.
我们只能说：“我们不知道。
Ni preĝis, ni endormiĝis, kaj la morgaŭon jen ni estis via-lande."
我们祈祷了，我们睡着了，而第二天早晨，我们就已经在你们国家了。”
Sed li ne povis kredi.
可他无法相信。
Post kelkaj tagoj, li montris al ni fotojn, kiujn liaj subuloj faris.
几天之后，他给我们看了他下属拍的照片。
Sur la fotoj tre bone videblas la markoj faritaj de niaj piedoj: la tero enhavis iom da akvo, kaj niaj piedoj klare markiĝis en ĝi sur la du flankoj de la rivero, sur la nia-landa kaj sur la alia.
在那些照片上，我们的脚所留下的痕迹看得非常清楚：土地里含着一些水，我们的脚印便清晰地印在河的两边，一边在我们国家这一侧，另一边在对岸。
"Ŝajnas, ke vi flugis," la policestro diris al ni.
“看起来，你们是飞过来的，”那位警察长官对我们说。
"Se vi uzus ion, kio iras sur la akvo, vi alvenus al iom pli malalta loko; vi ne povus alveni ĝuste vid-al-vide de la deirloko, kiel montras la piedmarkoj.
“如果你们用的是某种在水上行走的东西，你们就会到达稍微更低一点的地方；你们不可能像那些脚印所显示的那样，正正地、面对面地到达出发点的对面。
Kaj kompreneble ne eblas piediri en la rivero.
当然，也不可能在河里步行过去。
Sen paroli pri ĝia neelportebla malvarmeco.
还不用说那河水叫人无法忍受的寒冷。
Vi ankaŭ ne naĝis.
你们也没有游过去。
Pri tio ni havas certecon, ĉar ni bonege studis la lokon kaj viajn irmarkojn.
对此我们是确定的，因为我们非常仔细地研究了现场以及你们行走留下的痕迹。
Vi do flugis.
那么，你们就是飞过去的。
Kian flugmaŝinon vi uzis?
你们用的是什么飞行器？
Kiu funkciigis ĝin?"
是谁使它运转起来的？”
Feliĉe, la fakto, ke ni ne povis respondi kontentige, ne ŝanĝis lian sintenon rilate al ni.
幸好，我们无法作出令人满意的回答这一事实，并没有改变他对我们的态度。
Li plu akceptis nin kiel homojn kun bona volo kaj kun puraj kialoj por ellandiĝi.
他仍旧把我们看作怀有善意、而且有着纯正理由要出境的人。
Li fine komprenis, ke utilos al nenio nin pridemandi plu.
最后，他明白再继续盘问我们也不会有任何用处。
Post tio, ĉio iris plej bone por ni.
那之后，对我们来说一切都进展得很好。
Nun ni atendas forflugon al Kanado, kie ni komencos novan vivon.
现在我们正等待飞往加拿大，在那里我们将开始新的生活。
Dankon, ke vi aŭskultis min.
谢谢您听我说。
Mi vidas, ke vi min ne kredas.
我看得出来，您并不相信我。
Sciu, ke eĉ mi preskaŭ ne povas kredi min.
请知道，连我自己都几乎无法相信我自己。
Sed mi estas ĉi tie, kaj tio sufiĉas al mi.
可我就在这里，而这对我来说已经够了。
La vivo enhavas pli da nekompreneblaj okazoj ol homoj povas elpensi.
生活中包含着更多不可理解的事情，远远超过人所能想象出来的。
Se la afero vin interesas, jen la nomo kaj adreso de tiu policestro.
如果这件事让您感兴趣，那么这里就是那位警察长官的姓名和地址。
Li montros al vi la fotojn, kaj certe raportos, al kio alvenis finfine ilia serĉado kaj ilia ĉia-metoda provado kompreni.
他会给您看那些照片，而且一定会告诉您，他们的搜查以及他们用一切方法来试图理解这件事，最后到底得出了什么结果。
Mi ne mirus, se li sukcesis eltrovi respondon akcepteblan por ordinara homa pensado.
如果他成功找到了一个对普通人的思维来说可以接受的答案，我也不会惊讶。
Se tiel, la respondo estas malvera.
如果真是那样，那么那个答案就是假的。
Nenion pli mi povus aldoni.
我再也没有什么可补充的了。
Forto supera al ĉi-mondo nin translokis.
一种高于此世的力量把我们转移了过来。
Al Tiu iras nia plej ama, plej pura, plej sentoplena danko.
向着那一位，送去的是我们最充满爱、最纯净、最饱含感情的感谢。
NOVAJ VORTOJ
新词
Dio
上帝
frosto
霜冻；严寒
intenci
打算；意图
-it-
（后缀）已……的；被……过的
konstanta
持续的；不断的
kontroli
监视；检查；控制
laŭ
按照；根据
leĝo
法律
limo
边界
marko
标记；痕迹
naĝi
游泳
ofico
职务；办公室
plano
计划
polico
警察
politiko
政策；政治
preĝi
祈祷
prepari
准备
ŝtato
国家
ŝtono
石头
teorio
理论
vagono
车厢
vento
风
vintro
冬天
NOVAJ KUNMETOJ
新复合词
tiel longe
如此长久；只要（与 kiel 连用）
kiel; vid-al-vide
如同；面对面地，正对着