========================================================================
44. FINA LETERO
最後の手紙
========================================================================
Nun mi povas konfesi
al vi, ke
mi celis
altan celon.
今では、私が高い目標を掲げていたことを認めることができます。
Verkante ĉi tiun rakontaron, mi iel
deziris, ke ĝi estu kvazaŭ eta-eta esperanto-biblioteko,
komenco de
biblioteko.
この物語集を書くとき、なんとなくエスペラント語の小さな図書館、図書館の始まりのようなものにしたいと思いました。
Se ĉi tiu estas via unua
libro en
esperanto, la vorto "biblioteko"
ne taŭgas,
ĉar, kiel
vi scias, biblioteko estas iom vasta libraro.
これがエスペラント語での初めての本である場合、「図書館」という言葉は適切ではありません。ご存知のとおり、図書館はかなり膨大な本のコレクションだからです。
Sed imagu, ke anstataŭ aĉeti ĉi tiun rakontaron sub formo de unu
libro, vi
povus aĉeti
ĉiun rakonton
aparte.
ただし、この物語集を 1 冊の本として購入する代わりに、各物語を個別に購入できると想像してください。
Imagu ankaŭ, ke ĉiu
estus presita sur
tre dika papero per grandegaj literoj.
また、それぞれが非常に厚い紙に大きな文字で印刷されることを想像してください。
Tiam vi
havus bibliotekon kun 43 libroj!
そうすれば、43 冊の本がある図書館ができるでしょう。
(Ĉu vi opinias, ke mi diras
sensencaĵojn?
（私がナンセンスなことを言っていると思いますか？
Vi certe rimarkis, ke
tio estas
ĉe mi malnova kutimo, ho ve!
悲しいかな、これが私の昔からの習慣であることに気づいたはずです。
Sed, bonvolu pardoni, mia
tasko ankoraŭ ne estas
tute plenumita, kaj
mi devas
iom daŭrigi.)
でも、すみません、私の仕事はまだ終わっていないので、もう少し続けなければなりません。)
Alia karakterizo de biblioteko estas, ke
en tia libraro la pritraktitaj temoj estas tre diversaj.
図書館のもう一つの特徴は、そのような図書館では扱われるトピックが非常に多様であることです。
Tiun principon,
ke regu diverseco, mi
provis obei en ĉi tiu
rakontaro.
この物語集では多様性が優先されるべきであるという原則に従おうとしました。
Mia deziro estis, ke la tekstoj de ĉi
tiu libro spegulu
plej diferencajn aspektojn de
la vivo.
私は、この本の文章が人生の実にさまざまな側面を映し出すものになってほしいと願っていました。
Mi provis elekti temojn sufiĉe universalajn, por
ke la legantoj komprenu
ilin kaj interesiĝu pri ili, kiaj
ajn iliaj
deveno, medio kaj kulturo,
sed ankaŭ sufiĉe lokaj, por ke ili
havu ian realan, konkretan, bongustan
etoson.
私は、読者が出自や環境や文化にかかわらず理解でき、関心を向けられるほど普遍的でありながら、同時に、現実感があり具体的で、その土地の匂いのする雰囲気を持つほどには地域色のある題材を選ぼうと努めました。
Mia tasko, se
paroli sincere, ne estis
facila.
正直に言うと、私の仕事は簡単ではありませんでした。
Mi devis prizorgi, ke
de rakonto al rakonto vi konstante progresu
en la kompreno de la
vortoj.
物語から物語へ、常に言葉の理解が進んでいくようにしなければなりませんでした。
Tiucele mi konstante devis kontroli,
ĉu tiu aŭ alia vorto jam estis enkondukita, kiom da fojoj mi
uzis ĝin, kaj okupiĝi pri aliaj
redaktaj punktoj,
kiujn oni ne atentas en normala verkado.
そのために、この言葉やその言葉がすでに登場しているかどうか、何回使用したかを常に確認し、通常の文章では注意されないその他の編集ポイントに対処する必要がありました。
Se, ekzemple, mi nun demandos vin, ĉu, viaopinie, mia
rakontaro estas sufiĉe bona spegulo de la diverseco de homaj
travivaĵoj aŭ ĉu
vi ne trovas neakcepteble
stulta la komparon de ĉi tiu
verketo kun tuta biblioteko,
vi suspektos, ĉu ne?,
ke tiujn vortojn
mi ne uzis nur
pro tio, ke mia imago
ŝance prezentis ilin
al mi.
たとえば今、私の物語集は人間の体験の多様さをかなりよく映し出していると思うか、あるいは、この小さな作品を図書館全体に比べるのはとうてい受け入れられないほどばかげていると思うか、と私があなたにたずねたとしたら、あなたは、そうした語を私が使ったのは、ただ想像が偶然それを思い浮かばせたからではないのだろう、と疑うはずです。
Kaj vi
pravos.
そしてあなたは正しいでしょう。
Kiel vi
prave suspektis, mi uzis ilin
laŭplane.
ご推察どおり、私はそれらの語を計画的に使ったのです。
La vortoj 'biblioteko'
kaj 'spegulo' ankoraŭ ne aperis sufiĉe
ofte por bone
fiksiĝi en via memoro
—
mi pensas precipe pri
neeŭropanoj,
al kiuj
longa vorto kiel 'biblioteko' povas aperi tro fremd-aspekta por facile
memoriĝi — kaj mi ne sciis, en
kiun rakonton
ilin meti.
『biblioteko』と『spegulo』という語は、まだあなたの記憶にしっかり定着するほど十分には出てきていません。私はとくに非ヨーロッパ人の読者のことを考えています。『biblioteko』のような長い語は、彼らには見た目があまりに異質で、覚えにくく感じられるかもしれないからです。けれども、それをどの物語に入れたらよいのか、私にはわかりませんでした。
Do jen ili
estas, en ĉi tiu fina
letero al vi.
そこで、それらをこの最後の手紙の中に入れることにしたのです。
Mi esperas, ke tiu
devo uzi difinitajn vortojn
kaj aperigi ilin laŭ
difinita nombro
da fojoj
ne igis miajn rakontojn
tro malnaturaj.
こうして一定の語を使い、しかも一定の回数だけ登場させなければならないという条件が、私の物語をあまりに不自然なものにしていなければよいのですが。
Sed, sincere, mi dubas,
ĉu eblis
sukcesi.
しかし、率直に言って、それが成功する可能性があるかどうかは疑問です。
Mi timas, ke mi celis tro altan celon.
目標が高すぎたのではないかと思います。
Eble vi vin demandas, kial vi aĉetis ĉi tiun libron,
anstataŭ iri
regule al klaso, sidi antaŭ
nigra tabulo (aŭ, se via klaso estas tre moderna,
antaŭ verda aŭ blanka tabulo),
kaj krajone noti ĉiufoje
en via kajero aŭ notlibro la novajn
vortojn, kiujn
la kursgvidanto notas sur
la tabulo.
なぜこの本を買ったのか、とあなたは思っているかもしれません。定期的に授業へ通い、黒板の前に座って、もしそのクラスがとても現代的なら緑か白の板の前に座って、講師が板書した新しい語をそのつど自分のノートに鉛筆で書きつけるほうがよかったのではないか、と。
Eble ankaŭ vi opinias, ke vi
progresus pli rapide kaj pli agrable en
la lingvo, se vi simple abonus
esperanto-revuon kaj ĝin legus regule, ĝis via abono
estos finita.
あるいは、エスペラントの雑誌を購読し、購読期間が終わるまで定期的に読むだけのほうが、もっと速く、もっと気持ちよく上達できると考えているかもしれません。
(La ĉi-suprajn konsiderojn
mi prezentis nur, ĉar
mi ne sukcesis pli frue enmeti
sufiĉe ofte la vortojn 'tabulo' kaj 'aboni').
（今のようなことを書いたのは、単に『tabulo』と『aboni』という語を、それまで十分な回数だけ入れられなかったからです。）
Mi ne listigos ĉi tie
ĉiujn eblajn
metodojn progresi en lingvoscio.
ここでは、言語知識を向上させるための考えられるすべての方法を列挙するつもりはありません。
Se vi klopodos, vi trovos multajn,
kaj povos elekti tiun,
kiu plej plaĉas al vi.
試してみると、たくさんのものが見つかり、最も満足できるものを選択できるでしょう。
Se do ĉion
konsideri, estas verŝajne,
ke vi
ne estas tre kontenta
pri ĉi tiu varo, kiun vi aĉetis
ĉe via
esperanta libroservo.
ですから、あれこれ考え合わせると、エスペラント書籍サービスで買ったこの本に、あなたはあまり満足していないのかもしれません。
Eble via
ekonomia situacio pro tiu aĉeto
malboniĝetis.
この買い物のせいで、家計が少し苦しくなったのかもしれません。
Vi deziris amuziĝi legante, ne
havigi al vi bazan vorthavaĵon.
あなたは、基本的な語彙を身につけることより、楽しく読みたかったのです。
Ĉu valoris la penon ĉi-sistema
vortlernado, vi vin demandas.
このような体系的な語彙学習には、それだけの価値があったのだろうか、とあなたは自問していることでしょう。
Kaj mi reciproke min demandas, ĉu entute valoris la penon verki.
そして私のほうでも、そもそも書くだけの価値が本当にあったのだろうか、と自分に問い返しています。
Sincere, mi multe preferas
paroli.
正直に言えば、私は話すことのほうをずっと好みます。
Mi ŝatus gastigi vin en restoracio, eble en unu el tiuj landoj, kie
la homoj plu
surhavas lokajn
aŭ
naciajn kostumojn.
できることなら、あなたをレストランにお招きしたいのです。できれば、人々が今も土地の衣装や民族衣装を身につけている国のレストランに。
Uzante forkon kaj tranĉilon ĉe
bongusta manĝaĵo, ni plezure pritraktus ĉiaspecajn aferojn, kaj tio vastigus
vian vortoscion.
おいしい食事を前に、フォークやナイフを使いながら、私たちはいろいろなことを楽しく語り合うでしょうし、それによってあなたの語彙も広がるでしょう。
Aŭ, se vi
preferas manĝi sen telero,
sen forko,
sen tranĉilo, aŭ kun
telero sed nur per la
manoj, kiel
oni faras
en multaj afrikaj kaj aziaj
regionoj, al mi estus
egale.
あるいは、多くのアフリカやアジアの地域でそうするように、皿もフォークもナイフも使わずに、あるいは皿は使っても手だけで食べるほうがあなたの好みなら、それでも私にはまったく構いません。
Ni trafus la saman rezulton.
結果は同じだからです。
Kune manĝi kreas aŭ
favoras amikecon, kaj
kune paroli ekzercas la
parolantojn esprimi sin flue.
いっしょに食事をすることは友情を生み、また深めますし、いっしょに話すことは、話し手が流暢に自分を表現する練習にもなるのです。
Sed eble tuta manĝo, kun
viando, legomoj, terpomoj, ne
estas necesa.
けれども、肉や野菜やじゃがいもをそろえた本格的な食事までは、必要ないのかもしれません。
Pli simple ni povus
sidi ĉe kafo aŭ teo
en trinkeja
angulo kaj longe diskuti pri
tio aŭ tio ĉi.
もっと簡単に、喫茶店や酒場の片隅でコーヒーかお茶を前にして、あれこれ長く語り合うこともできるでしょう。
Tiel vi
lernus multajn vortojn.
そうすれば、あなたはたくさんの語を学べるはずです。
Alia sistemo estus, ke
mi feriu kun vi.
別の方法としては、私があなたといっしょに休暇を過ごすというのもあります。
Jes, longa vojaĝo dum la
someraj ferioj, aŭ eble en aŭtuno — jes, pli
bone en aŭtuno, ĉar estas malpli
da turistoj tiuperiode — estus bonega okazo
instrui al vi
multajn novajn utilajn vortojn.
そうです、夏休みのあいだの長い旅、あるいはむしろ秋の旅がよいでしょう。ええ、その時期のほうが観光客が少ないので、秋のほうがよいですね。そうした旅は、役に立つ新しい語をたくさん教える絶好の機会になるでしょう。
Per simpla ĉiutaga praktikado de
la lingvo, ne
nur en vagonaro aŭ
ŝipo, sed ankaŭ en stacidomoj, se vagonare ni
vojaĝus, aŭ
en havenoj, se ŝipe, ni
povus longe interŝanĝi
ideojn kaj memorojn pri kutimoj
kaj tradicioj, pri kuirarto,
pri travivaĵoj, pri zorgoj kaj ĝojado, pri
muziko kaj kantoj, pri muzeoj
kaj kampoj, pri literaturo, politiko,
amo ktp ktp.
言語を日々ごく自然に使うだけで、列車や船の中だけでなく、列車旅なら駅で、船旅なら港でも、私たちは習慣や伝統、料理、体験、心配事や喜び、音楽や歌、博物館や野原、文学、政治、恋愛などなどについて、長く意見や思い出を交わすことができるでしょう。
Eĉ pri ekonomiaj
aspektoj de ŝipa transportado, ekzemple,
se tio interesas vin, aŭ pri
la manieroj trovi plej bonan
kaj malmultekostan restoracion,
se al tiaj praktikaj temoj vin portas viaj
gustoj.
もしあなたがそうしたことに興味をもつなら、たとえば海上輸送の経済的側面についてでもよいですし、あるいは、あなたの関心がもっと実用的な話題に向くなら、いちばん良くてしかも安いレストランを見つける方法についてでもよいのです。
Aŭ — kial ne? — pri
la organizo de stacidomoj aŭ la teatra utiligo
de naciaj kostumoj.
あるいは、どうしていけないでしょうか、駅の仕組みについてでも、民族衣装を舞台でどう生かすかについてでもよいのです。
Jes, en iu ajn ombra
loko ni agrable sidus
kaj parolus.
ええ、どこか日陰になる場所で、私たちは心地よく腰を下ろして語り合えるでしょう。
Egale, al kiu kampo
direktus nin
nia lingvo- kaj lango-uzo, ni
praktikus esperanton, kaj tiumaniere via mastrado de la lingvo ĉiutage progresus.
いずれにせよ、私たちが言葉を用い、舌を動かす先がどんな分野であれ、私たちはエスペラントを実際に使うことになりますし、そうすることであなたのこの言語の使いこなしは日ごとに進歩するでしょう。
Ĉu necesas legi paĝon post
paĝo de ne tre serioza
rakontaro por
iĝi ĝisosta esperantisto?
筋金入りのエスペランティストになるためには、あまり大まじめとも言えない物語集を、一ページまた一ページと読み進めなければならないのでしょうか。
Ĉu pravigas la ekziston
de tiom da tekstaĉoj la
celo enkapigi vortojn
sendolore?
語をなるべく苦痛なく頭に入れさせるという目的は、これほど多くの「駄文」の存在を正当化するのでしょうか。
Laŭ miaj principoj, celo neniam
pravigas rimedon.
私の考えでは、目的が手段を正当化することは決してありません。
Uzi malbonan rimedon por
bona celo ne
estas ĝuste (se vi havas alian
teorion, aŭ starpunkton, mi
respektas ĝin; mi nur
esprimis mian, eble ne tre modernan).
よい目的のために悪い手段を用いるのは正しくありません。もっとも、もしあなたに別の理論や立場があるなら、私はそれを尊重します。ここでは、もしかするとあまり現代的ではないかもしれない、私自身の考えを述べているだけです。
Sed, krome, eble mi miskalkulis.
それに、そもそも私の見積もりが間違っていたのかもしれません。
Eble miaj klopodoj ne havos la efikon, kiun mi
esperas kaj supozas.
私の努力は、私が期待し想定しているような効果を持たないのかもしれません。
Terure!
それは恐ろしいことです。
Sed tia estas la
vivo: entrepreni ion ĉiam
estas riski.
けれども、人生とはそういうものです。何かを始めることは、いつでも危険を引き受けることなのです。
Kaj nun mi devas pardonpeti.
そして今、私は謝らなければなりません。
Mi petas la pardonon de
tiuj multaj legantoj, kiuj ne trovis ĉilibre rakonton el sia
popolo.
この本の中に自分の民族の物語を見いだせなかった多くの読者に、私はお詫びします。
Mi klopodis trovi kiel
eble plej diversajn, sed miaj
fontoj estis kompreneble
tre limigitaj, kaj
mi ne sukcesis fari
pli bone ol mi faris.
できるだけ多様なものを集めようと努めはしましたが、私の資料源はもちろん非常に限られており、結局のところ、私がした以上にうまくはできませんでした。
La sola alia solvo al tiu grava problemo
konsistus en pluraj jaroj
da esplorado.
この重大な問題に対する唯一の別の解決策は、数年がかりの調査を行うことに尽きるでしょう。
La tempon por tio necesan mi
bedaŭrinde ne disponas.
残念ながら、私にはそのために必要な時間がありません。
Verki libron konsistantan el kvardeko da
esperantlingvaj
rakontoj per zorge studita
vortolisto ne estas
mia profesio, kaj mi devas perlabori
mian vivon alimaniere.
慎重に検討した語彙表に基づいて、四十編ほどのエスペラントの物語から成る本を書くことは、私の本業ではありませんし、私は別のやり方で生計を立てなければならないのです。
Domaĝe, sed tiel estas.
残念ですが、そういうことなのです。
Al la anoj de la popoloj,
kiuj trovis ĉi tie rakonton de ili
konatan,
mi same petas pardonon.
この本の中に自分たちのあいだで知られている物語を見つけた民族の人々にも、私は同じくお詫びします。
Estas tre verŝajne,
ke mi miskomprenis
kaj misprezentis ilian kulturon, eble eĉ
mi ofendis aŭ tuŝis malagrable iliajn sentojn.
私は彼らの文化を誤解し、誤って描いてしまった可能性が高く、ひょっとすると彼らの感情を傷つけたり、不快に触れてしまったりさえしたかもしれません。
Se tio okazis, sciu,
ke mi tion
ne faris intence.
もし本当にそうなっていたなら、それは決して故意ではなかったのだと、どうか知ってください。
Sed belaj intencoj ne sufiĉas por igi kulpulon senkulpa.
しかし、善意だけで罪のある者を無罪にすることはできません。
Mi do povas nur kalkuli je via
komprenemo kaj amikeco.
ですから私は、あなたの理解と友情に頼るほかありません。
Ne estas facile kompreni de interne la
pens- aŭ sent-manieron de
tute alia popolo.
まったく別の民族の考え方や感じ方を、その内側から理解するのは容易ではありません。
Miajn fuŝojn, espereble, vi grandanime pardonos al mi.
私の拙い失敗を、どうか寛大にお赦しくださることを願っています。
Nun...
今...
Permesu, ke
mi ĵetu rigardeton al mia vortlisto.
私の単語リストを見てみましょう。
La vortojn 'kato' kaj 'drato' — kiel en 'pikdrato', ĉu vi memoras? — mi
devus uzi ankoraŭ unufoje,
la vorton 'ŝtono' dufoje,
kaj ankaŭ...
「猫」と「ワイヤー」、つまり「有刺鉄線」という言葉を覚えていますか? ――「石」という言葉をもう一回、二回、そしてまた……。
Ho ne, ne!
おお、いや、もうだめです。
Sufiĉas!
もう十分です。
Mi ne suferigu vin plu.
これ以上あなたを苦しめるのはやめましょう。
Ni haltu.
ここでやめにしましょう。
Mi sentas min, kvazaŭ mi
ne plu povus antaŭeniri, kvazaŭ
ŝtonmuro aŭ
pikdrata barilo barus al
mi la vojon, formante baraĵon tiel
densan, tiel fermitan, ke eĉ kato ne povus gliti
sub ĝi.
私はもうこれ以上先へ進めないような気がします。まるで石の壁か有刺鉄線の柵が私の行く手をふさぎ、あまりに密で、あまりに閉ざされているため、猫でさえその下をくぐり抜けられない障壁になっているかのようです。
Jes, ni haltu ĉi tie.
ええ、ここでやめにしましょう。
Tiu vorto
'kato' dormu en angulo de via memoro.
「猫」というその語は、あなたの記憶の片隅で眠らせておいてください。
Se katoj interesas vin, vi certe memoros la vorton; se ne, ne.
猫に興味があるなら、その語はきっと覚えているでしょうし、そうでないなら、覚えていなくてもかまいません。
Ne gravas.
それは大したことではありません。
Io alia multe pli gravas.
もっとずっと大切なことが、ほかにあります。
Jeno.
それは次のことです。
Se vi legis de
la unua paĝo ĝis ĉi tiu
punkto, vi
renkontis iom pli ol mil malsamajn
"subvortojn", se repreni la esprimon,
kiun mi uzis en la antaŭparolo (la faka vorto,
kiun uzas lingvistoj,
estas morfemo).
もしあなたが最初のページからここまで読み進めてきたのなら、前書きで私が使った言い方を借りれば、千を少し超える異なる「下位語要素」に出会ったことになります。言語学者が用いる専門語では、これは「形態素」です。
El tiu tuta
nombro, 92 elcentoj aperis
almenaŭ kvinfoje, 80 elcentoj
almenaŭ sepfoje, kaj 72 elcentoj almenaŭ dekfoje.
その総数のうち、92パーセントは少なくとも五回、80パーセントは少なくとも七回、そして72パーセントは少なくとも十回現れました。
Por memori freŝdate viditan vorton, oni
devas
rerenkonti ĝin post kelka
tempo en alia
kunteksto.
つい最近見た語を記憶にとどめるためには、しばらくしてから別の文脈でもう一度出会う必要があります。
Tiun principon
mi sekvis, kaj, ĉar
memoro funkcias grandparte per ripetado, oni povas supozi,
ke vi nun vere proprigis al vi tiujn vortojn aŭ
subvortojn kun iliaj diversaj sencoj.
私はこの原則に従いました。そして記憶は大きく反復によって働くのですから、あなたはいま、そうした語や語要素を、そのさまざまな意味とともに、本当に自分のものにしつつあると考えてよいでしょう。
Mi gratulas vin.
おめでとうございます。
Vi havas nun bonan bazon por plu disvolvi vian scion de
esperanto.
あなたは今、エスペラントの知識をさらに発展させていくための、よい土台を手にしています。
Per tiu bazo vi
ja povas
pritrakti multegajn demandojn,
kiel montras al vi
la diverseco de la temoj en la
rakontaro, kiu konsistigas la enhavon de ĉi
tiu libro.
実際、その土台があれば、この本を成す物語集の話題がきわめて多様であることが示しているように、非常に多くの事柄を扱うことができるのです。
Sed ĉiaokaze, se vi vere atingis ĉi tiun
punkton en via legado,
vi estas
gratulinda.
ともあれ、もしあなたが本当に読書の歩みをここまで進めてきたのなら、あなたは称賛に値します。
Vi ne senkuraĝiĝis.
あなたはくじけませんでした。
Vi penis ĝisfine.
最後まで努力を続けました。
Via esplorema menso volis scii pri
ĉiu okazaĵo ĉi tie raportita.
探究心のあるあなたの心は、ここに語られた出来事の一つひとつについて知りたいと望んだのです。
Eble vi
plurfoje dum
la legado malbenis la verkinton, eble eĉ
via sango bolis kolere
pro liaj stultaĵoj, sed
vi ne forĵetis la libron, kvankam vi konsciis ĝiajn
multajn notindajn mankojn.
もしかすると、読んでいるあいだにあなたは何度も著者を呪い、あるいはその愚かさのせいで怒りに血が煮えたぎったことさえあったかもしれません。それでもあなたは、この本に目立つ欠点がたくさんあると分かっていながら、投げ出しはしませんでした。
Tial permesu, ke mi amike salutu vin
kaj restu dankeme kaj
gratuleme via,
ですから、どうか私が親しくあなたに挨拶を送り、感謝と祝意をこめて、あなたの
Claude Piron
クロード・ピロン
NOVAJ VORTOJ
新出語
morfemo
形態素
NOVAJ KUNMETOJ
新しい複合語
ĝis-osta
骨まで達する、骨の
kalkuli je
〜を当てにする、〜を見込む
lim-igi
制限する、限定する
sen-senc-aĵo
無意味なもの
star-punkto
出発点、基点
(nigra) tabulo
（黒）板、黒板