========================================================================
40. KARA SUGA!
親愛なるスガへ
========================================================================
Kiel ofte
okazas en
"evolu-landoj" (kia stranga
esprimo!), nur unu individuo estis grasa en nia vilaĝo.
「発展途上国」ではよくあることですが（変な表現ですね！）、私たちの村では太っている人は一人だけでした。
Al li apartenis la plej
granda parto de la vilaĝa
tero.
村の土地の大部分は彼のものでした。
Sed precipe, se li povis meti
buteron
kaj oleon en
siajn manĝojn sen mezuri ilin,
en kvanto, kiu impresis
nin ĉiujn, tio estis, ĉar li
pruntedonis monon.
だが何よりも、あの男が、私たちみんなが驚くほどの量のバターや油を、量りもせずに食べ物へ入れられたのは、金を貸していたからだった。
Ĉiu vilaĝano ŝuldis ion
al li, kaj la sumo de
tiuj ŝuldoj certe
atingis nivelon trans
la kapablo de nia imago.
村人は皆彼に何かを借りており、その借金の合計は私たちの想像を超えるレベルに達したに違いありません。
Fojfoje pluvoj ne venis en la
ĝusta sezono, kaj la grenkolekto de la
jaro estis perdita: ĉiuj
familioj depruntis de li por povi vivi plu kaj fariĝis liaj ŝuldantoj.
ときには、雨が来るべき季節に来ず、その年の穀物の収穫がだめになることがあった。するとどの家族も生き延びるために彼から金を借り、彼の債務者になった。
Alifoje venis registara fakulo pri "evoluigo de la postrestintaj kamparoj", kiel
oni diris, kaj la
fakulo rekomendis planti
fruktarbojn.
またあるときには、人々の言うところの『立ち遅れた農村地帯の開発』を担当する政府の専門家がやって来て、果樹を植えるよう勧めた。
La monon por tio ni ricevis de la ŝtato, sed, kiam la arboj kreskis sufiĉe por
produkti, necesis mono por
paki la fruktojn kaj ilin
sendi al la urbo, kaj tiam la registaro
ne plu havis monon
por ni, kaj ni
depruntis de la
dika grasulo, tiel ke la
ŝuldoj grandiĝis.
そのための金は国から出たが、木が育って実をつけるようになると、果物を詰めて町へ送るための金が必要になった。そのころには政府はもう私たちに金を出せず、私たちは太った金貸しから借りるしかなくなって、借金はさらに増えた。
Aŭ okazis geedziĝo.
あるいは結婚式がありました。
Se vi sumigos
ĉiujn kostojn: la
festmanĝon, la monon por
la bofamilio,
la pastron, la ŝtofon por la festaj vestoj, ktp, vi alvenos al bela sumo.
祝宴の食事、嫁ぎ先への金、司祭への謝礼、晴れ着の布地など、費用を全部合計してみれば、かなりの額になる。
Kion fari, se ne viziti la grasulon... kaj vidi
la ŝuldon salti alten, alten.
そうなったら、その太った男のところへ行って、借金がどんどんふくらんでいくのを見るほかに、どうしようがあるだろう。
Stranga vilaĝo (ĉu
stranga aŭ normala? fakte, mi timas, ke sufiĉe normala):
ĉiuj viroj estis tiel malgrasaj, ke videblis ĉiuj
ostoj ĉe la brusto kaj
flankoj; sed unu
estis
tiel grasa,
ke lia haŭto
brilis, kvazaŭ sur ĝi
fluus oleo.
奇妙な村だった。いや、奇妙というより、実はかなり普通だったのかもしれない。男たちはみな、胸や脇の骨が見えるほどやせていたのに、一人だけ、肌に油が流れているかのようにてらてら光るほど太った男がいた。
Li konstante viŝis al si la vizaĝon per poŝtuko,
kaj tiu tuko grasis, kvazaŭ ĝi
fakte uziĝus por paki buteron.
彼はいつもハンカチで顔をぬぐっていたが、その布は、まるで本当にバターを包むのに使っているかのように脂でべとついていた。
Li estis
ĉiam plej afabla kun mi, kaj
mi ŝatis lin.
彼はいつも私にとても親切で、私は彼のことが好きでした。
Li ja permesis, ke mi
gardu liajn bestojn.
彼は私に動物の世話をさせてくれました。
Estis ĉefe bovinoj,
sed ankaŭ azenon li havis.
主に牛がいたが、ロバも飼っていた。
Nia regiono estas monta,
kaj ofte mi
iris kun unu el liaj bestoprizorgantoj
gardi la bovinojn en la supraj herbejoj.
私たちの地方は山がちで、私はよく、彼の雇っている牛番の一人といっしょに、上のほうの牧草地へ牛を見に行った。
La azeno plaĉis al mi, ĉar ĝiaj longaj
oreloj iel kortuŝis min, kaj min
amuzis ĝia maniero eligi strangan maŝinan
sonon, kiam ĝi koleris, ĉar mi tiris
ĝian voston.
そのロバも私は好きだった。長い耳が何となく胸を打ったし、私がしっぽを引いて怒らせると、妙に機械じみた声を出すのが面白かった。
Sed ĝi ĉiam restis malsupre ĉe la grasulo.
だが、そのロバはいつもふもとで、あの太った男のところに残っていた。
La bovinojn ni kondukis
ofte al tre vasta ebena
loko, da kiaj ekzistas
malmulte en nia malebena landoparto.
牛たちは、私たちの起伏の多い地方にはめずらしい、とても広い平らな場所へ連れて行くことがよくあった。
Laŭ la diro de la
bestprizorganto, la
herbo sur tiu ebenaĵo
estis
aparte bonkvalita.
牛番の話では、その平地の草はとりわけ質がよいのだという。
Ĝi efektive havis pli
belan verdon ol
la herbo malsupre.
実際、下のほうの草よりも、いっそう美しい緑をしていた。
Kaj tiu ebenaĵo estis tiel
vasta, ke la bovinoj
povis tie plenigi
sin per herbo senmezure,
kiom ili volis.
しかもその平地はとても広かったので、牛たちは好きなだけ草を食べて腹を満たすことができた。
Estis pli da muŝoj
ol en pli altaj lokoj, sed tio ne vere ĝenis nin, kaj la bovinoj uzis
sian voston por ilin flugigi for.
高い場所よりはハエが多かったが、それはさほど気にならなかったし、牛たちは自分のしっぽでそれを追い払っていた。
Vintre, sed ankaŭ kelkfoje
en aŭtuno, povis okazi,
ke blovis norda vento
tre rapida kaj malvarma.
冬だけでなく、時には秋にも、非常に速くて冷たい北風が吹くことがあります。
Tiam estis neeble
iri al tiu vasta ebenaĵo, ĉar
nenio baris la vojon al la glacia vento.
そのとき、冷たい風を妨げるものは何もなかったので、その広大な平原に行くことは不可能でした。
Tiam ni iris al
aliaj lokoj, kiuj troviĝis interne
de eta montaro, kiujn
la kruela vento ne povis atingi.
それから私たちは、冷たい風が届かない小さな山脈の中にある他の場所に行きました。
Fojfoje la grasulo komisiis min konduki sola la
bovinojn supren, ĉar la
respondeca bovingardisto malsanis, aŭ havis alian komision por
plenumi.
ときには、牛番の責任者が病気だったり、ほかの用事を命じられたりして、太った男が私に一人で牛を上へ連れて行くよう言いつけることもあった。
Tiu respondeco al
mi ege plaĉis.
そういう責任ある役目を任されるのは、私にはとても嬉しかった。
Ne estis
lernejo en nia vilaĝo.
私たちの村には学校がありませんでした。
Poste, kiam mi vivis en la
urbo, mi konstatis, ke
vizitadi lernejan klason ne sufiĉas por
ricevi bonan edukon.
その後、都会に住んでみて、学校の授業に通うだけでは良い教育を受けるのに十分ではないことに気づきました。
La geknaboj ĉe ni estis pli bone edukitaj ol multaj homoj, kiuj
kapablas skribi kaj legi.
私たちの少年少女たちは、読み書きができる多くの人々よりも優れた教育を受けていました。
Ni parolas ĝentile kaj afable,
ni konsideras la sentojn
de la aliuloj, ni ne blovas
cigaredfumon en
la vizaĝon de nia apudulo, ni estas helpemaj, ni lavas nin, por esti konstante puraj.
私たちは礼儀正しく親切に話し、ほかの人の気持ちを思いやり、隣の人の顔にたばこの煙を吹きかけたりせず、助け合い、いつも清潔でいるために体を洗っていました。
Oni devus mezuri edukitecon, ne per la daŭro de la
lernejvizitado,
sed per la
kvalitoj de la
koro, ĉu ne?
教育というものは、学校へ通った長さではなく、心の質で測るべきではないでしょうか。
Tiujn patrinoj transdonadis, ĉe ni.
私たちのところでは、そういうことを母親たちが伝えてくれたのです。
Kvankam ni ofte manĝis nur kelkajn legomojn freŝe
kolektitajn el la propra
ĝardeno, ĉar nenio grena plu
disponeblis, kaj ni
ne havis monon por aĉeti panon aŭ alian manĝaĵon — ni do ofte malsatis —
tamen ni estis feliĉaj.
穀物がもう手に入らず、パンやほかの食べ物を買う金もなかったので、私たちは自分の庭から採ってきた野菜を少し食べるだけ、ということがよくありました。だからしょっちゅう腹をすかせていたのですが、それでも私たちは幸せでした。
La legomoj estis freŝaj, ĉar ni iris kolekti ilin en la
ĝardeno tuj antaŭ ol manĝi.
野菜は食べる直前に庭に採りに行ったので新鮮でした。
Nun en ĉi tiu malbenita urbego, kiom mi dezirus manĝi simile freŝajn legomojn kaj
fruktojn!
今この忌まわしい街で、同じように新鮮な野菜や果物が食べられたらどんなにいいだろう！
En nia regiono kreskas bonegaj pomarboj.
私たちの地域には素晴らしいリンゴの木が生えています。
Simile bonajn pomojn mi neniam
trovis
aliloke.
同じように美味しいリンゴを他では見つけたことがありません。
Kaj mi ne parolis
pri la lakto.
牛乳のことはまだ話していませんでした。
La grasulo almenaŭ
permesis, ke mi reportu hejmen bovinan lakton, kaj tio
ege helpis.
あの太った男は、少なくとも牛の乳を家へ持ち帰ることは許してくれ、それは大いに助けになりました。
Se ni, la infanoj, ne trinkis ĉion, mia onklino faris el
ĝi buteron.
子どもたちが全部飲みきらなければ、叔母がそれでバターを作ってくれました。
Ŝi eĉ kelkfoje buteron metis en sian teon, kion mi
trovis
stranga, ĉar ĉe ni neniu
tiel faras.
叔母は、ときにはそのバターをお茶に入れることさえありましたが、私にはそれが奇妙に思えました。私たちのところでは、そんなことはしないからです。
Tio estas tibeta kutimo, ne nia.
それはチベットの習慣であって、私たちの習慣ではありません。
Konstante, ĉe ni akvo bolis, por la teo.
お茶を入れるために常にお湯を沸かしていました。
Ni estis
bonŝancaj vivi en la
montaro, sufiĉe
norde, ĉar tie akvo neniam
mankis.
私たちがかなり北の山中に住んでいたのは幸運でした。水が不足することは一度もなかったからです。
Ni ne manĝis viandon, eĉ kokidan, dum en aliaj partoj
de nia lando, multaj ne manĝas "ruĝajn viandojn", kiel
ili nomas bovaĵon
aŭ ŝafaĵon,
sed akceptas "blankajn": kokidaĵon kaj
fiŝojn.
私たちは肉を、鶏肉でさえ食べませんでした。一方、国のほかの地方では、多くの人が牛肉や羊肉のような「赤い肉」は食べないものの、「白い肉」と呼ぶ鶏肉や魚なら口にします。
Neniu en la vilaĝo trinkis alkoholaĵon, vinon, aŭ
bieron.
村では酒もワインもビールも誰も飲まなかった。
Tiuj estis simple nekonataj
ĉe ni.
それらは私たちにはまったく知られていませんでした。
Poste, en la urbo, mi
mire konstatis, ke ekzistas homoj, kiuj trinkas tiom da
vino aŭ da grenalkoholaĵo, ke ili ne plu
konscias, kion ili faras, kaj al senkulpuloj diras atakeme vortaĉojn, kiuj
povas nur
dolorigi.
その後、町へ出て初めて、ワインや穀物の酒を、自分が何をしているかわからなくなるほど飲み、罪のない人にただ人を傷つけるだけの乱暴な言葉を浴びせる人たちがいるのを、私は驚いて知りました。
Kiel stulta
estas tia malbona edukiteco!
そんな悪いしつけが、なんと愚かなことでしょう。
Kiel ili
povas ne
kompreni, ke
la vivo estas multe
pli agrabla por ĉiuj, se
ĉiuj ĝentile
sin tenas,
kiel estis ĉe ni en la vilaĝo?
私たちの村でそうであったように、みなが礼儀正しくふるまえば、だれにとっても暮らしはもっとずっと心地よいものになるのに、どうしてそれがわからないのでしょう。
Nur post longaj jaroj da vivado
enurba mi
komprenis, ke mi ne rajtas kompari.
けれども、町で長く暮らしてはじめて、私は比べてはいけないのだとわかりました。
En nia montara vilaĝo, ĉio
estis
komuneca; en la urbego,
konstantas ĉe multaj soleco.
私たちの山の村では、すべてが共同のものでしたが、大都会では、多くの人のそばにいつも孤独があります。
Soleco emigas trinki forgesige, kaj oni
ĉesas konsideri la aliulojn.
孤独は、人を忘れるための酒へと向かわせ、そうなると人は他人への配慮を失ってしまいます。
Unu el la bovinoj
estis al mi tre
kara.
そのうちの一頭の牛は私にとってとても大切でした。
Mi ĉiam havis specialajn
favorojn por ŝi.
私はいつも、その牛だけは特別に目をかけていました。
(Ĉu mi devus diri ĝi?
（ここは『ĝi』と言うべきでしょうか。
Ŝi estis
mia amikino,
ne neŭtralseksa amiko).
あの牛は私の女友だちであって、中性の『友だち』ではなかったのです。）
Mi nomis ŝin Suga.
私は彼女をシュガと名付けました。
Ŝia lakto estis la plej bona.
彼女のミルクは最高でした。
Kiam mi iris sidi
sur ŝia kolo, ŝi aperis tute
kontenta.
私がその首にまたがると、彼女は実に満足そうな様子を見せました。
Kiam mi palpis ŝiajn
flankojn aŭ ŝian kolon, aŭ
metis la manon al
ŝia nazo aŭ
buŝo, ŝi direktis al
mi belajn okulojn kun saĝula, profunda rigardo.
私が彼女の脇腹や首に触れたり、鼻や口に手を当てたりすると、彼女は美しい瞳を知的で深い目で私に向けました。
Se iufoje mi ricevis
de unu el la servistoj de
la
grasulo iom da pano, mi
dividis mian panon kun
ŝi.
太った男の使用人の一人からパンをもらったことがあれば、私は彼女にパンを分けてあげました。
Ŝi ĉiam paŝis apud mi, ĉu
en la unua rango de la vico, ĉu
en la lasta rango.
彼女は列の先頭であろうと最後尾であろうと、いつも私の隣を歩いていました。
Kiam mi parolis al ŝi,
ŝi tuj komprenis.
私が彼女に話すと、彼女はすぐに理解してくれました。
Mi neniam devis eĉ frapeti,
por komprenigi al ŝi, kien ni iru.
どこへ行くのかをわからせるために、私は一度も軽くたたく必要さえありませんでした。
Mi nur dolĉe elparolis la vortojn,
kaj ŝi obeis.
私が優しくその言葉を言っただけで、彼女は従ったのです。
Se muŝoj ariĝis ĉe
ŝiaj okuloj, mi ilin foririgis kaj ŝi
rigardis al mi danke.
彼女の目にハエが集まってきたら、私がそれを取り除くと、彼女は感謝の気持ちで私を見つめました。
Ŝi perfekte sciis, ke niaj rilatoj estas diferencaj
de la rilatoj kun la aliaj en la
bovinaro.
彼女は、私たちの関係が、牛の群れのほかの仲間たちとの関係とは違うことを、ちゃんとわかっていました。
Kiam ŝia lango malsekigis mian manon, kvazaŭ
kise, mia koro iom pli
rapide batis.
彼女の舌がキスのように私の手を濡らすと、私の心臓の鼓動が少し速くなりました。
Mi estis
feliĉa.
嬉しかったです。
Profunde interne de mia koro
mi sentis, ke mi
vere amas ŝin.
心の奥底で、私は本当に彼女を愛していると感じました。
Kaj jen, kiam mi aĝis dekunu jarojn, la
terura novaĵo trafulmis mian
vivon:
そして私が十一歳になったとき、恐ろしい知らせが、まるで稲妻のように私の人生を貫きました。
"Ni ne plu restos ĉi tie," mia patro diris.
『もうここには住めない』と父は言いました。
"Ni ŝuldas tro multe da
mono al nia ole-vizaĝa samlokano.
『あの油ぎった顔の同郷人に、うちは金を借りすぎてしまった。
Li scias, ke ni ne povos repagi per
mono aŭ objektoj.
あの男も、私たちが金でも品物でも返せないことを知っている。
Li postulas repage nian
etan terpecon
kaj la domon.
だから返済として、うちの小さな土地と家をよこせと言っているのだ。
Kaj li ne povus preni min inter siajn kamplaboristojn, ĉar da ili li jam havas sufiĉe.
それに、あの男は自分の畑仕事の人手をこれ以上必要としていないから、私を雇い入れることもできない。
Ne estas alia rimedo solvi la problemon,
ol foriri urben.",
この問題を解決するには、町へ出て行くしかない。』
Estis terure.
ひどいものでした。
Ni pakis niajn kelkajn havaĵojn en ŝtofajn sakojn.
私たちは少ない持ち物を布製の袋に詰めました。
Ni foriris nokte longe
antaŭ ol kriis la unua koko,
kaj marŝis ĝis la sunleviĝo,
irante malsupren laŭ
rivero de sur la montoj,
kie nia vilaĝo staris.
私たちは、最初の鶏が鳴くずっと前の夜のうちに出発し、日の出まで歩きつづけて、村のあった山から川沿いに下って行きました。
Fine ni atingis lokon
kun vagonara stacio.
ようやく駅のある場所に到着しました。
Neniam mi vidis ion similan.
そのようなものは見たことがありません。
Estis multkoloraj reklamoj
pri aferoj, kiujn mi ne
konis.
見たこともないものについての色とりどりの広告がありました。
Sur unu vidiĝis
grandega botelo.
一つには巨大な瓶が見えました。
Sur alia paketo kun
blankaj rulaĵetoj.
別のには、白い棒のようなものが入った包みがありました。
Sur tria monto neĝe blanka.
さらに別のには、雪のように白い山が描かれていました。
Tiel oni reklamas pri biero, pri
cigaredoj, pri glaciaĵoj, iu
informis min, sed mi eĉ ne sciis, kio tiuj
estas.
それがビールやたばこやアイスクリームの広告なのだと、だれかが教えてくれましたが、私はそれが何なのかさえ知りませんでした。
Mi neniam vizitis kurson de legado
kaj do ne komprenis
la strangajn signojn — literoj oni
ilin nomis — kiuj rigardis min de sur tiuj reklamoj.
私は一度も読み方を習ったことがなかったので、それらの広告の上からこちらを見つめてくる奇妙な記号が、文字と呼ばれるものだということも、よくわかりませんでした。
Homoj sidis, aliaj staris.
座る人もいれば立った人もいた。
Familioj, paroj, unuopuloj.
家族連れ、二人連れ、一人の客。
De plafono pendis ronda
objekto kun strangaj
signoj kaj montriloj, kaj
mi demandis de iu, kiu sidis
tie apude, kio ĝi estas.
天井からは、奇妙な印と針のついた丸いものがぶら下がっていて、私は近くに座っていた人に、それは何かとたずねました。
Li respondis:
彼はこう答えた。
"Horloĝo.
『時計です。
De kie vi
venas, ke vi ne
scias, kio estas
horloĝo?
時計が何かも知らないなんて、いったいどこから来たのですか。
Ĉu la tempon ĉe vi oni
ne mezuras?"
そちらでは時間を計らないのですか？』
Mi ne povis imagi, ke
tempo estas mezurebla, kaj tute ne komprenis lian diron.
私には時間が測られるとは想像もできず、彼の言っていることが全く理解できませんでした。
Li ne estis malamika.
彼は敵対的ではなかった。
Sed en lia supereco mi sentis ion, kion mi
neniam sentis vilaĝe.
しかし、私は彼の優越感の中で、村では決して感じなかった何かを感じました。
Eĉ la grasulo ne alparolis nin tiel.
その太った男でさえ私たちにそのように話しかけませんでした。
Ni sentis, ke li estas riĉa
kaj multpova.
私たちは彼が裕福で力強い人だと感じました。
Verŝajne li havis
pli bonan sintenon en
antaŭa vivo, tiel ke li
naskiĝis bonŝancule en ĉi
tiu, sed lia
maniero superi ne similis
tiun: ni ĉiam sentis,
ke li havas konsideron
al ni, eĉ se li
devis
forpreni nian tutan monon
pro la ŝuldoj.
たぶん、あの太った男は前の生で、もっと立派な生き方をしたので、この世では幸運に生まれたのだろう。しかし、人より上に立つそのあり方は、この男のそれとは違っていた。借金のせいで私たちの金を全部取らねばならないときでさえ、あの太った男はこちらを気づかっていると、私たちはいつも感じていた。
Ĉe tiu stacio
estis
strangaj floroj kaj
verdaj plantoj,
kiajn
mi neniam vidis.
その駅には見たこともないような奇妙な花や緑の植物がありました。
Estis varme.
暑かったです。
Mi rigardis la du ŝajne senfinajn
metalajn liniojn, kiuj trapasis la stacion.
私は駅を走る 2 本の無限に見える金属線を眺めました。
Sur tiuj
pasas vagonaroj, klarigis mia patro, tion
oni nomas
fervojo.
父は、その上を電車が通る、それを鉄道と呼ぶのだと説明しました。
Estis uloj, kiuj aktivis kurante kaj kriante de
unu flanko al la alia,
portante
pezajn ujojn aŭ skatolojn aŭ
mi-ne-scias-kion.
重い入れ物や箱や何だかわからないものを運びながら、あちこち走り回っては叫んでいる男たちがいました。
Venis virinoj kun
korboj, plenaj je nevideblaĵoj.
目に見えないものを入れた籠を持った女たちもやって来ました。
La plej multaj homoj havis
pakojn apud si.
ほとんどの人が、自分のそばに包みを置いていました。
Patrino lavis infaneton ĉe fonteto.
小さな泉のところで、母親が幼い子を洗っていました。
Maljunulo atendis
la vagonaron
kun ŝafino, kies kolon
lia mano konstante palpadis.
年老いた男が雌羊を連れて列車を待っていて、その首をしきりに手でさすっていました。
Pluraj junaj viroj trinkis
strangajn trinkaĵojn el brunaj boteletoj aŭ eĉ el ruĝaj metalaj skatoloj,
longaj ujoj, rondaj ĉirkaŭe kaj
ebenaj ĉe la du flankoj.
何人かの若者は、茶色い小瓶や、あるいは赤い金属の缶から、見慣れない飲み物を飲んでいました。その缶は、ぐるりと丸く、両側だけが平らな細長い容器でした。
Kokino paŝis, rigardate de
neniu.
一羽の鶏が、だれにも見向きもされず歩いていました。
Kaj jen sonorilo eksonoris.
そして、鐘が鳴りました。
Malrapide alvenis
fumanta maŝino, kiu
ruliĝis
sur radoj,
kaj tiris post si longan vicon da veturiloj.
すると、煙を吐く機械がゆっくりとやって来て、車輪の上を転がりながら、その後ろに長い乗り物の列を引いていました。
Tiujn, mi tiam eksciis, oni nomas vagonoj.
そうしたものを『車両』と呼ぶのだと、そのとき初めて知りました。
Kun okuloj vaste malfermitaj pro
miro, mi rigardis tiun vagonaron, kaj precipe la radojn, kiuj
ruliĝis sur la
vojo fera.
私は驚きに目を見開いてその列車を見つめ、とりわけ鉄の道の上を回って行く車輪に見入りました。
Ili estis tiel
perfekte oleitaj, ke ŝajnis, ke
ili nur glitas.
油が実によく差してあって、ただ滑っているだけのように見えるほどでした。
Sed kiam la vagonaro
ekmalrapidis, tiuj
radoj faris akran bruon, kiu dolorigis al
mi la orelojn.
ところが列車が速度を落としはじめると、その車輪は耳に痛い鋭いきしみを立てました。
Dum ĉirkaŭe sonis ĉiaspecaj bruoj
kaj krioj, ni envagoniĝis.
周囲であらゆる騒音と悲鳴が響く中、私たちは馬車に乗り込んだ。
Post iom longa tempo, la
vagonaro ekiris
for.
しばらくして列車は動き出した。
Ju pli ni restis en
ĝi,
des pli estis varme.
私たちがそこに長くいるほど、暑くなってきました。
Kompreneble.
もちろんです。
Ni foriris matene el
norda monta regiono, kaj ju pli ni antaŭen veturis, des pli
ni iris suden, kaj des pli proksimiĝis tagmezo.
北の山間部を朝出発し、進むほど南下し、正午が近づきました。
Sur la vagonplafono estis fiksita ventumilo, sed ĝi apenaŭ efikis.
車両の天井には扇風機が取り付けられていましたが、ほとんど効果がありませんでした。
Ĝi nur movis la varmegan aeron.
熱風を移動させただけです。
Ne estis
sidlokoj por ni.
私たちに座る席はありませんでした。
Interne de la vagono, sur
la sidlokoj, troviĝis du virinoj kun longaj koloraj jupoj, kaj ankaŭ,
inter aliaj personoj, tre malgrasa individuo kun stranga insigno
sur siaj vestoj, kiu legis gazeton.
車両の中の座席には、色のついた長いスカートをはいた二人の女性がおり、また、他の人の中には、服に奇妙な記章を付けた非常に痩せた人がいて、新聞を読んでいた。
Li trafoliumis la
gazeton, legis artikolon sur
unu paĝo, transiris
al alia paĝo por legi
alian artikolon, kaj tiel plu
dum horoj.
彼は新聞をめくり、あるページの記事を読み、別のページに移動して別の記事を読む、ということを何時間も繰り返しました。
La tutan tempon li movis
la lipojn silente ("tio estas legi", mi pensis), kaj li konstante viŝis al si la kolon per
malpura eksblanka poŝtuko.
その間、彼は黙って唇を動かし（「それは読書だ」と私は思った）、汚れた古い白いハンカチで常に首を拭いていた。
Mi ne vizitadis lernejon, sed
mi tamen sciis multon
pri la ekstera mondo.
私は学校には通っていませんでしたが、外の世界についてはよく知っていました。
Mi sciis
pri bibliotekoj,
magazenoj, filmoj, bankoj.
図書館、倉庫、映画、銀行については知っていました。
Mi eĉ sciis
pri karbo.
石炭のことも知っていました。
Karbo estas nigra materialo, kiu brulas, kaj
kiun oni uzas en malvarmaj lokoj por varmigi
domojn, por boligi akvon
aŭ por kuiri rizon kaj
legomojn.
石炭は燃える黒色の物質で、寒い場所では家を暖めたり、水を沸かしたり、米や野菜を炊いたりするために使われます。
Kiam ni ankoraŭ loĝis
en la vilaĝo, foje venis al ni iu, kiu parolis pri la urbo.
私たちがまだ村に住んでいた頃、時々誰かが私たちのところに来て、町のことを話してくれました。
Li montris al mi libron kaj klarigis, ke en urbo
estas grandaj domoj kun
multegaj libroj, kiujn oni
povas legi
tie aŭ eĉ prunte preni hejmen.
彼は私に本を見せ、町には本がぎっしり並んだ大きな建物があって、そこで読んだり、家へ借りて帰ったりもできるのだと説明してくれました。
Bibliotekoj, oni tiujn nomas.
それを図書館というのだそうです。
Kaj estas aliaj domoj,
kien oni iras, kaj subskribas paperon, kaj
ricevas monon, se oni
rajtas (ni ne
rajtus).
それから、入って行って書類に署名すると、権利さえあれば金を受け取れる建物もあります（私たちにはその権利はないのですが）。
Ilin oni nomas bankoj.
それが銀行と呼ばれるものです。
Tiu persono
demandis, kiel mi nomiĝas, kaj skribis
por mian nomon sur
papero, kiun mi ĉiam konservis.
その人は私の名を尋ねて、私の名前を紙に書いてくれました。私はその紙をいつも大事に取っておきました。
Eĉ ĉi tie mi havis ĝin
kun mi en la vagono.
その紙は、この列車の中にも持ってきていました。
'Domaĝe, ke mi ne scias legi', mi pensis. 'Mi ŝatus
vizitadi klason
kaj sekvi kurson de
legado kaj skribado.
『自分が字を読めないのは、なんと残念なことだろう』と私は思いました。『学校に通って、読み書きの勉強をしたい。
Ĉu povus esti, ke en
la urbo tio eblos?'
町へ行けば、それができるのだろうか。』
Tiaj pensoj, kaj la ebleco rigardi
al tiom da
novaj aferoj tra la fenestro
helpis min elteni
la suferon forlasi la lokojn, kiujn mi plej amis en
la
mondo.
そのような考えと、窓を通して非常に多くの新しいものを見る可能性のおかげで、私は世界で最も愛した場所を離れる痛みに耐えることができました。
Mi rigardis trafenestre kaj vidis,
kiel ĉie homoj
aktivas en kampoj, kiel mia patro.
窓から覗いてみると、どこでも父と同じように人々が野原で活動している様子が見えました。
Kiam ni pasis sur
ponto super rivero, la radoj faris
resonan bruon, kiu plaĉis al
mi.
川にかかる橋を渡るとき、車輪が高く響く音を立てるのが、私には心地よかった。
Foje la vagonaro haltis en
stacio, kie regis apenaŭ elportebla
odoraĉo.
電車が停車した駅では、耐え難い悪臭が漂っていた。
"Kial tiel aĉe
odoras?" mi demandis
mian patron, sed la respondon
li ne sciis.
「どうしてこんなに臭いの？」父に尋ねましたが、答えは分かりませんでした。
Iu maljuna sinjoro, kiu staris apud mi,
diris:
私の隣に立っていた老紳士はこう言いました。
"Tiu karakteriza
odoro venas de la fabriko de plastaĵoj.
「この特有のにおいは、プラスチック工場から来ているのです。
Oni fabrikas ĉi tie plastan
materialon, kaj el la plasta materialo oni
fabrikas ĉiajn objektojn.
ここではプラスチック原料が製造され、そのプラスチック原料からあらゆる物が作られます。
Tio riĉigis ĉi tiun urbeton,
alportis laboron al multaj, sed
kun laboro ankaŭ tiun
karakterizan, plej
malplaĉan odoron.
それによってこの小さな町は豊かになり、多くの人に仕事をもたらしましたが、同時にその特有で、いちばん不快なにおいももたらしました。
Kaj la viroj ĉi tie eĉ komencis trinki alkoholaĵojn."
そしてここでは男たちまで酒を飲み始めたのです。」
"Mia nepo laboris ĉi tie," li
reparolis post momenteto.
『私の孫はここで働いていたのです』と、しばらくしてから彼はまた話し始めた。
"Li estis
bona knabo, kiam li estis malriĉa, sed nun...
『貧しかった頃はよい子だったのに、今では……
Ne sufiĉis al li havi loĝejon
plenan je plastaj objektoj, kiujn
li...
自分の住まいを、あれこれのプラスチック製品でいっぱいにするだけでは、あの子には足りなかったのです……
Eĉ plastajn meblojn li
havas, almenaŭ plastajn seĝojn
mi vidis ĉe li.
家具までプラスチックです。少なくとも、プラスチックの椅子はあの子のところで見ました。
Mi ne komprenas.
私には理解できません。
Urbo kelkfoje tiel efikas al bonedukitaj homoj, ĉar
mi certigas al vi,
ke li estis bone
edukita.
町というものは、ときに、きちんと育てられた人間にまであのような影響を及ぼすのです。あの子がちゃんと育てられたことは、私が保証します。
Ni edukis lin ne fumi,
ne trinki alkoholaĵon, ne
manĝi viandon, sed rezulte..."
私たちは、たばこを吸わないこと、酒を飲まないこと、肉を食べないことを教えて育てたのに、その結果が……』
(mi miris,
ke tiu
individuo neniam finis siajn
frazojn).
（この人が文を最後まで言い終えないのには、私は驚いた。）
"Li estas tre aktiva kaj inteligenta.
『あの子はとても活発で、頭もよかったのです。
Li iradis al
bona lernejo,
ĉiam ricevadis la
unuan rangon en la ekzamenoj
en sia klaso, ĉe ĉiuj
kursoj.
よい学校に通い、どの科目の試験でも、いつもクラスで一番でした。
Li eĉ studis
literaturon kaj anglan lingvon.
彼は文学と英語も勉強しました。
Post kiam ĉi tiu plastaĵa fabriko lin dungis, li rapide progresis kaj
iom post iom...
このプラスチック工場に雇われてからは、みるみる出世して、だんだん……
Ne sufiĉis al li perlabori bonan monon, ĉar li
bezonis...
よい金を稼ぐだけでは足りなかったのです。あの子には、もっと別のものが必要で……
Li havis
televidon, li povis rigardi
filmon ĉiuvespere.
彼にはテレビがあり、毎晩映画を見ることができました。
Ne sufiĉis al li.
彼にとってはそれだけでは十分ではありませんでした。
Li volis
ankaŭ la inojn, kiujn li
rigardis televide.
テレビで見た女たちまで欲しがるようになったのです。
Sed tiajn televidulinojn oni
ne povas havigi al si tiel
facile, eĉ kun bona laboro en
plastaĵa fabriko...
しかし、そういうテレビの中の女たちは、プラスチック工場でよい仕事についていても、そう簡単には自分のものにできません……
Tiu televido...
あのテレビが……
Tiu televido
ŝanĝis lian manieron pensi,
liajn gustojn, liajn sentojn.
そのテレビは彼の考え方、好み、感情を変えました。
Li komencis
vizitadi
virinaĉojn.
あの子は、ろくでもない女たちのところへ出入りするようになりました。
Ĉiesulinojn.
だれの相手でもする女たちのところへ。
Ili trinkis vinon,
kaj la diablo
scias...
その連中はワインを飲み、それから先は、悪魔だけが知っている……
Kaj nun, nun...
そして今、今...
Estas priplorinde
havi tian nepon, kiu eĉ...
あんな孫をもつとは、まったく嘆かわしいことです……。
Jes, estas priplorinde esti
la avo de tia nepo, ĉar..."
ええ、あんな孫の祖父であるとは、ほんとうに嘆かわしいことです。だって……』
Li ne precizigis, kio
okazis, kaj mi ne
kuraĝis demandi.
彼は何が起こったのか具体的には言わなかったので、私はあえて尋ねませんでした。
"Imagu, nepo mia, filo de mia filino...!
「想像してみてください、私の孫、娘の息子…！
Havi propran nepon en malliberejo, kia honto!"
自分の孫が刑務所にいるなんて、何と残念なことでしょう！」
Mi ne kuraĝis demandi, kial la nepo
estas en malliberejo.
なぜ孫が刑務所にいるのか、私はあえて尋ねませんでした。
Estis strange, ke, se li hontas, li rakontas
la aferon.
恥ずかしいと思っても、その話をしたのが不思議だった。
Eble li bezonis rakonti
al knabo, ĉar li ne
povis paroli pri ĝi kun plenkreskuloj.
大人には話せないから、少年に伝える必要があったのかもしれない。
Tiel pasis la tempo.
そうやって時間が経っていきました。
Mi rigardis,
pensadis, aŭskultis.
私は見て、考えて、聞きました。
Finfine ni atingis
la urbon, la
urbegon, en kiu, laŭdire, eblos trovi laboron
kaj do ricevi monon por
vivi.
ついに私たちは、仕事が見つかり、したがって生きていくための金が手に入ると言われている町、大都会へ着きました。
Mi sentis, ke mia patro timas.
私は父が怖がっているのを感じた。
La vojaĝo estis akceptebla, ĉar tiam
la urbo estis nur bildo en niaj mensoj.
旅のあいだはまだ耐えられました。あのとき町は、私たちの頭の中にある一つの像にすぎなかったからです。
Sed la realo trafis
nin, kiam la tuta familio
elvagoniĝis.
けれども、家族そろって列車を降りたとき、現実が私たちにぶつかってきました。
Ne plu estis pensoj nun, sed komenco
de nova vivo.
もう考えごとをしている場合ではありません。新しい生活が始まったのです。
Mi ne trovis ĝin bela.
あまりきれいとは思えませんでした。
Ne plu estis unu el tiuj etaj
stacioj kun plantoj apude,
kiajn ni vidis grandnombre
laŭ la vojo,
sed vera vastega stacidomo, verdire en ne tre bona stato,
sed impresa per sia grandeco, kun
tre alta tegmento,
kontraŭ kiu
ĉiuj bruoj
plej forte resonis.
そこはもう、道々たくさん見かけた、そばに草花のある小さな駅ではありませんでした。状態はあまりよくないとはいえ、その大きさに圧倒される、本物の巨大な駅で、非常に高い屋根に、あらゆる物音がいっそう強くこだましていました。
Estis tiom da
aktivado ĉiuflanke, ke
interne de mia kapo, ŝajnis, ke ĉio turniĝas kaj
ruliĝas.
あまりにあちこちで人が動き回っていたので、頭の中で何もかもが回って転がるように感じられました。
Homoj kun korboj kaj sakoj,
ŝtofaj plejparte, sed jen
kaj jen plastaj, kaj ĉiaspecaj, ĉiaformaj, ĉiamaterialaj
pakaĵoj rapidis ĉiuflanken.
カゴやバッグを持った人々、ほとんどが布製でしたが、ところどころプラスチック製で、あらゆる種類、あらゆる形状、あらゆる素材の荷物を持った人々が四方八方に殺到しました。
Konatoj retroviĝis kaj brakumis unu la alian.
知人らは再会し、抱き合った。
Homoj kisis sin reciproke,
foje kvazaŭ iom malproksime, fojfoje kun forta palpa kuneco.
人々は互いにキスし合っていました。それも、どこかよそよそしく見えるときもあれば、強く触れ合う親密さを感じさせるときもありました。
Iu religiemulo, sidanta
ĉe muro, laŭte preĝkantis tute sola, ŝajne tute
nekonscia pri la ĉirkaŭa
ega aktiveca.
ある信心深そうな人は壁のそばに座り、まわりのものすごい騒がしさなどまるで気づかないかのように、ただ一人で大声で祈りの歌をうたっていました。
Oni aŭdis vokojn.
呼び声が聞こえました。
Homoj en divers-regionaj kostumoj
paŝis tien kaj reen.
さまざまな地域の衣装を着た人々が行き交っていました。
Ĉiaj lingvoj sonis, sed
malofte mi aŭdis
frazon en la
kara lingvo el la nordo.
ありとあらゆる言葉が響いていましたが、北の、あの懐かしい言葉の文を耳にすることはめったにありませんでした。
Nepoj retrovis geavojn, amikoj
amikojn, nevojn onkloj, kaj soluloj iris unuope, senfamilie, senĝoje, kun
rigardo de perditoj.
孫は祖父母を見つけ、友は友を、甥は叔父を見つけました。一方で、独り者たちは、家族もなく、喜びもなく、迷子のような目をして、ひとりひとり歩いていました。
Mia patro lasis nin en
angulo, ĉe la rando de
gazet- kaj cigared-vendejo, kaj diris:
父は私たちを隅の、新聞とタバコを売る店のそばに残して、こう言いました。
"Mi iras informiĝi.
「調べてみます。
Atendu min ĉi tie."
ここで待っていてください。」
Li malaperis sur larĝega ŝtuparo,
kaj mia koro
ŝiriĝis.
彼は非常に広い階段を上って消えていき、私の心は引き裂かれました。
Mi antaŭsentis, ke
neniam plu mi
revidos lin.
私は彼に二度と会うことはないだろうという予感を持っていました。
Mi malpravis.
私は間違っていた。
Post longa tempo (ĉu vere longa? mi ne povus diri,
ĉu duonhoro, ĉu pli, ĉu malpli: tiuperiode, tempo ne estis por mi io
mezurebla), li
revenis.
長い時間が経って（本当に長かったでしょうか？ 30 分だったのか、多かったのか、それ以下だったのかわかりませんでした。当時の私にとって、時間は測定できるものではありませんでした）、彼は戻ってきました。
"Ne estas eble tranokti
en la stacidomo," li diris, "ni iru eksteren.
『この駅の中で夜を明かすことはできない』と父は言いました。『外へ出よう。
Sur la strato, sur trotuaro,
ni faros al ni
lokon."
通りの歩道の上に、寝場所を作るのだ。』
Se la stacidomo estis
impresa, kiom
pli la strato!
駅が印象的なら、通りもさらに印象的です。
Estis milionoj da homoj, kiuj surtrotuare preterpasis, aŭ sidis, aŭ kuŝis, aŭ staris kaj
interparolis, aŭ rigardis montrofenestron aŭ reklamon.
何百万もの人々が歩道を歩いたり、座ったり、寝転んだり、立って話したり、ショーウィンドウや広告を眺めたりしていました。
Estis miloj da bruoj, homaj, maŝinaj,
bestaj.
人間、機械、動物など、何千もの騒音がありました。
Pasis bovinoj, pasis azenoj, pasis aŭtoj,
aŭtobusoj, portveturiloj ĉiaspecaj.
牛も通れば、ロバも通る。車も、バスも、ありとあらゆる荷車も通って行きました。
Estis grandegaj reklamoj kun grandega virina
vizaĝo, aŭ kun flugmaŝino,
aŭ kun objektoj, kiujn mi
neniam vidis.
巨大な女性の顔や飛行機械、あるいは私が見たことのない物体が描かれた巨大な広告がありました。
Kaj ĉie surskriboj,
surskriboj, surskriboj, per
divers-aspektaj
literoj, tiel diversaj kelkfoje, ke ili
ŝajnis deveni de malsamaj mondoj, kaj ili
rigardis min, sed diris al mi nenion.
そして、いたるところに文字、文字、文字。見た目の異なるさまざまな文字で書かれ、あまりに違うので、まるで別々の世界から来たかのように見えることさえありました。それらは私を見つめていましたが、私には何も語りかけてくれませんでした。
Ni devis serĉi longe antaŭ
ol trovi
lokon, sed ni
estis bonŝancaj.
場所を見つけるまでに長い間探さなければなりませんでしたが、幸運でした。
Ni ne dormis sur trotuaro, kiel multaj,
sed trovis aĉ-odoran,
parte malkonstruitan domon, kie multaj familioj
jam loĝis, kaj en kies korto
ni trovis
angulon por ni.
私たちは、多くの人のように歩道で眠るのではなく、いやな臭いのする、半ば壊れかけた家を見つけました。そこにはすでに多くの家族が住んでいて、その中庭に私たちのための一角が見つかったのです。
Mi estis
ege laca, kaj, kiam mi kuŝiĝis sur la
malmola ŝtona planko, mi
opiniis, ke mi tuj
endormiĝos.
とても疲れていて、固い石の床に横になったとき、眠ってしまうのではないかと思いました。
Sed dormo ne venis.
しかし眠りは訪れなかった。
Venis nur la bildo
de kara, plej kara bovino, kies lakto estis
senkompara.
ただ、そこに浮かんできたのは、比べようもなくよい乳をくれた、あの愛しい、いちばん愛しい牛の姿だけでした。
Venis ankaŭ ploroj, kiuj glitis
malsupren ĝis miaj lipoj kun karakteriza
sala gusto.
そして涙もやって来て、独特の塩辛い味とともに唇まで流れ落ちました。
"Suga!" mi apenaŭ aŭdeble ekplendis.
『スガ！』と私は、かろうじて聞こえるほどの声でつぶやきました。
Mi provis plori kiel eble plej silente,
por ne maltrankviligi
mian patrinon, kiu jam
havis sufiĉe da zorgoj sen mi.
私がいなくても十分に心配していた母を心配させないように、私はできるだけ静かに泣くように努めました。
Nur tiam mi vere ekkonsciis,
ke mian amikinon bovinon mi
neniam plu revidos.
そのとき初めて、私は牛の友人に二度と会うことはできないことを本当に悟りました。
Tiel mi dekunujara
kampara montarano ekkomencis
la vivon en urbego.
こうして私は、山里育ちの十一歳の少年として、大都会での生活を始めたのです。
NOVAJ VORTOJ
新出語
nepo
孫
neŭtrala
中立の
-op-
〜人組、〜個組
pomo
りんご
ŝuldi
借りている、負っている
Tibeto
チベット
NOVAJ KUNMETOJ
新しい複合語
brak-umi
抱きしめる
foli-umi
ページをめくる
vent-umi
あおぐ、扇ぐ
vent-um-ilo
扇風機、うちわ
ĉies-ul-ino
だれの相手でもする女
de-prunti
借りる
evolu-igi
発展させる
evolu-lando
発展途上国
fervojo
鉄道
glaci-aĵo
アイスクリーム、氷菓
montr-ilo
指し示すもの、ポインター
per-labori
働いて得る
post-resti
居残る、残る
reg-ist-aro
政府
re-soni
反響する、こだまする
sen-kompara
比べものにならない
sum-igi
合計する
sun-leviĝo
日の出
sur-skribo
碑文、書き込み
unu-op-ulo
単独者、一人組