========================================================================
39. NE FACILAS REGI PUPOJN FADEN
E
糸で操るのは簡単じゃない
========================================================================
La ĉi-suba teksto
nur celas pli bone konigi
al vi vortojn, kiujn vi ne sufiĉe ofte renkontis.
以下のテキストは、あまり目にしたことのない単語をよりよく理解することのみを目的としています。
Ne esperu trovi
en ĝi interes-kaptajn okazaĵojn aŭ
belecon literaturan.
そこに興味深い出来事や文学的な美しさを見出すことを期待しないでください。
Se vi jam
konas la du sencojn de 'plumo' kaj de 'folio',
kaj komprenas la "novajn vortojn" listigitajn tuj
post la teksto, vi povas preterlasi ĝin.
「ペン」と「葉」の 2 つの意味をすでに知っていて、テキストの直後にリストされている「新しい単語」を理解している場合は、スキップしても問題ありません。
— Kio estas respondkupono?
――返信用クーポンって何ですか。
— Estas kupono, kiun vi povas
aĉeti en poŝt-oficejo, kaj kiun vi enmetas en leteron irontan eksterlanden.
— それは、郵便局で買うことができ、外国へ送る手紙に同封するクーポンです。
Tie, via
korespondanto povas transdoni ĝin al sia poŝtisto kaj ricevi interŝanĝe
de tiu
respondkupono poŝtmarkon, kiu
validas por normala letero
sendota eksterlanden.
すると、あなたの文通相手はそれを自分の郵便局の係員に渡し、その返信用クーポンと引き換えに、外国へ送る普通の手紙に使える切手を受け取ることができます。
Kial vi
demandas?
なぜそんなことを尋ねるのですか？
— Pro simpla scivolemo.
――ただ、ちょっと気になっただけです。
En nia klubo, la prezidanto
diris, ke li disponas multajn
respondkuponojn,
kiujn li ricevis per
interŝanĝo de kasedoj, kaj
ankaŭ de literaturaj verkoj, kaj ke
li pretas ilin dividi
inter la membroj, kiuj dezirus ilin
ricevi.
私たちのクラブでは、会長が、カセットや文学作品との交換で受け取った返信用クーポンをたくさん持っていて、ほしい会員には分けてくれると言っていました。
Sed ĉar mi neniam aŭdis pri
respondkuponoj antaŭe,
eble mi miskopiprenis.
でも、返信クーポンなんて聞いたこともなかったので、もしかしたら私の勘違いかもしれません。
Eble ili ne rilatas al tiu interŝanĝo de kasedoj kaj
literaturaĵoj.
たぶん、それらはカセットや文学作品の交換とは関係がないのかもしれません。
Li diris,
ke li konservis ilin
dum longa periodo, kaj komence volis
vendi ilin al ni je favora prezo,
sed forlasis tiun
ideon kaj decidis ilin
simple dividi inter ni.
長いあいだ取っておいたもので、最初は私たちに安く売るつもりだったが、その考えをやめて、ただ分けてくれることにしたそうです。
— Ĉu vi
scias, pri kiaj kasedoj
temas?
――それがどんなカセットなのか、ご存じですか。
— Estis kasedoj kun muziko, sed ankaŭ kasedoj
kun
teatraĵoj.
――音楽のカセットもありましたし、芝居の入ったカセットもありました。
Li diris,
ke bona rimedo lerni lingvon
estas aŭskulti kaj reaŭskulti kasedon en
tiu lingvo.
彼は、言語を学ぶよい方法は、その言語のカセットを何度も聞き返すことだと言いました。
Li havas ankaŭ tutan serion da kasedoj
kun
prelegoj, sed mi suspektas, ke tiuj
ne estas tre rekomendindaj al
neseriozaj personoj, kiel mi.
彼は講義を収めたカセットの全集も持っていますが、私のようなあまりまじめでない人には、あれはあまりおすすめできないのではないかと思います。
Prelegojn oni
rekomendu nur
al seriozuloj,
ĉu ne?
講義というものは、やはりまじめな人にだけ勧めるべきですよね。
— Egale ĉu temas pri
seriozaj aŭ neseriozaj lernantoj, estas
fakto, ke oni ofte
rekomendas la uzon de
kasedo
kiel rimedon
lerni lingvon.
――でも、相手がまじめな学習者でもそうでない学習者でも、語学学習の手段としてカセットがよく勧められるのは事実です。
Mi neniam provis mem, sed mi aŭdis, ke oni progresas
rapide tiurimede, precipe se
oni havas "bonan orelon",
t.e., se oni havas
memoron, kiu
funkcias pli
bone aŭde ol vide.
私自身は試したことはありませんが、特に「良い耳」を持っている場合、つまり、視覚よりも聴覚のほうが優れた記憶力を持っている場合は、この方法で上達が早いと聞いています。
— Mia memoro estas nek vida nek aŭda.
— 私の記憶は視覚的でも聴覚的でもない。
— Ĉu vere?
――本当に？
Kion oni devas rekomendi
al vi?
あなたに何を勧めるべきですか？
Ĉu odorojn?
匂いですか？
Lerni lingvon per odora ekzercado devas esti malfacile!
嗅覚を使う訓練で言語を学ぶのは、さぞ難しいでしょうね。
— Por lerni
lingvon, mi havas bonegan sistemon,
kiu ideale efikas al mi.
言語を学ぶために、私には、自分にぴったり合ったすばらしい方法があるのです。
Mia memoro estas mana, mova, fingrouza.
私の記憶は、手を使い、体を動かし、指を働かせることでいちばんよく働くのです。
Ankaŭ buŝouza.
口を使うことでもそうです。
Por memori lingvon, mi devas agi,
funkciigi mian langon, miajn
lipojn, miajn dentojn, miajn fingrojn,
mian tutan korpon eble.
言語を覚えるには、実際に動かなければなりません。舌や唇や歯や指を働かせ、ひょっとすると全身まで使わなければならないのです。
Tial ideale por mi estas uzi pupteatron.
だから、私には人形劇が理想的なのです。
Mi havas puprolulojn, kiujn mi
regas per
fadenoj, kaj mi ludigas al ili ĉiajn rolojn.
私は糸で操る人形たちを持っていて、その人形たちにいろいろな役を演じさせます。
Tiel mi memoras la
frazojn kaj vortojn de la
lingvo lernata.
そうして、学んでいる言語の文や単語を覚えるのです。
— Sed ĉu vi povas
tion fari
pri ĉiaspecaj temoj?
――でも、どんな話題でもそうできるのですか。
— Ne.
――いいえ。
Domaĝe.
残念です。
Eble profesiulo sukcesus,
sed mi ankoraŭ ne estas sufiĉe lerta.
職業人ならできるのかもしれませんが、私はまだそこまで器用ではありません。
Multe mankas ĝis tio.
そこへ至るまでには、まだまだほど遠いのです。
Fari, ke pupa rolulo trinku el
botelo jam ne
estas facile, se oni devas regi ĉiujn movojn per fadenoj,
sed botelo estas nenio
kompare kun forko kaj tranĉilo, ĉe
rolanto,
kiu devas manĝi de
sur telero.
糸で全部の動きを操らなければならないとなると、人形にびんから飲ませるだけでも、もう簡単ではありません。まして、皿の上のものを食べる役には、びんなど、フォークやナイフに比べれば問題にもならないのです。
Kaj tamen, se mi volas lerni
la tutan lingvon, mi devas ankaŭ paroli pri kuleroj,
forkoj, tranĉiloj, teleroj, ktp, ĉu
ne?
それでも、言語全体を学びたいなら、スプーンやフォークやナイフや皿などについても話せなければなりませんよね。
— Mi imagas, kiel malfacile tio
estas.
――それがどれほど難しいか、想像できます。
Oni devas esti tre
lertfingra, kaj havi multege da praktiko.
とても器用で、たくさんの練習をしなければなりません。
— Jes.
――はい。
Mi trovis
lingvoinstruan libron, kiu konsistas el serio da interparoloj, kiujn
mi provis ludi pupteatre, konsidere al mia memoro,
kiu funkcias plej bone
per mana aktiveco, sed
tio montriĝis nefarebla.
私は会話の連なりから成る語学教本を見つけ、それを、自分の手を動かす記憶の働きに合わせて人形劇で演じてみようとしたのですが、無理だとわかりました。
Foje temis pri iu, kiu
kombas sin, jen tiel, jen alimaniere.
あるときは、だれかが髪をとかす場面なのです。こういうふうに、あるいは別のやり方で。
Amuza rakonto.
おかしな話でしょう。
La haroj neniam restas aranĝitaj, kiel
li volas.
髪は、本人の思いどおりにはどうしても整いません。
La kombilo ne havas rektajn dentojn
kaj kelkaj dentoj mankas, kio kaŭzas
ĉiajn fuŝojn en la kombado,
en la har-aranĝado.
櫛の歯がまっすぐでなかったり、何本か欠けていたりするので、髪をとかすにも整えるにも、失敗ばかり起こるのです。
Eble ne estas tre
inteligenta teatraĵeto, sed
interesa el
vidpunkto lingva.
あまり知的な寸劇とは言えないかもしれませんが、言語の面から見ればおもしろいのです。
Bedaŭrinde, mi ne kapablis ludi
ĝin pupteatre.
残念ながら、それを人形劇で演じることはできませんでした。
Fari, ke miaj pup-roluloj bone kombu sin, tion mi ne
sukcesis.
私の人形たちにうまく髪をとかさせることが、どうしてもできなかったのです。
— Ŝajnas, ke alprenante tiun
lingvinstruan libron, vi
elektis ion netaŭgan por via metodo!
――その語学教本を選んだ時点で、あなたのやり方には合わないものを選んでしまったようですね！
— Jes.
- はい。
En alia interparolo de tiu
sama serio, la roluloj
devis fumi cigaredojn.
同じシリーズの別の会話では、登場人物たちはタバコを吸わなければなりませんでした。
Iu virino eĉ devis uzi tiucele cigaredingon.
ある女性は、そのためにたばこの吸い口まで使わなければなりませんでした。
Feliĉe, ke ne estis kudristino, kiu metas fingringon sur sian dikfingron.
幸い、それは親指に指ぬきをはめるお針子の場面ではありませんでした。
Aŭ ĉu sur la montrofingron oni metas fingringon, kiam oni volas kudri?
それとも縫い物をするときに人差し指に指ぬきを当てますか？
Mia patrino estis kudristino, sed pri kudraj aferoj mi scias nenion.
母は裁縫師でしたが、縫い物のことは私は何も知りません。
— Ĉu en tiu serio ne
estas teatraĵeto,
en kiu la rolulo
skribas per
unu el tiuj malnovaj
plumingoj?
そのシリーズには、登場人物が昔のペン軸つきのつけペンで書く寸劇はないのですか。
Ĉu vi memoras, kiel ili estis, antaŭ jardekoj?
何十年も前の、ああいうものを覚えていますか。
Kun feraj plumoj.
金属のペン先をつけるやつです。
Teni per fadenoj puprolulon, kiu
almetas
plumon al plumingo, tio certe necesigus perfektan regadon
de la sistemo.
人形を糸で操りながら、その人形がペン先をペン軸に差し込むようにさせるとなると、きっと装置を完璧に操れなければならないでしょう。
— Kaj perfektan regadon de si mem.
そして、自分自身をも完璧に制御できなければなりません。
Ne nur de la fadensistemo, sed ankaŭ
de la propra nerva sistemo.
糸の仕組みだけでなく、自分の神経まできちんと支配できなくてはいけないのです。
Tian perfektan regadon mi ne havas.
私にはそんな完璧なコントロールはありません。
Inter tiuj
rakontoj, kiujn —
teorie, sed praktike tute ne — eblus ludi
teatre, estis unu pri infanoj ludantaj en
iu korto, kaj pri birdo, kiu faligas sur la dek infanojn po unu plumon.
そうした物語の中には、理論上はともかく、実際にはまったく舞台にかけられそうもないものとして、中庭で遊ぶ子どもたちと、十人の子ども一人ひとりの上に羽を一枚ずつ落とす鳥の話がありました。
Veran birdplumon.
本物の鳥の羽です。
Ne feran aŭ alimetalan plumon
por skribi.
字を書くための鉄のペン先や金属のペンではありません。
Plumo el birda flugilo.
鳥の翼から抜けた羽です。
Ĉu vi imagas?
想像できますか？
Kiel la verkinto povis pensi,
ke tiaj aferoj estas
teatre ludeblaj?
作者はどうしてこのようなものが演劇で演じられると考えたのでしょうか？
Mi ne parolas nun pri
pupteatro, sed pri simpla,
normala teatro.
今私が言っているのは人形劇のことではなく、ふつうの芝居のことです。
Kiel oni povas enkonduki birdon
en teatraĵon,
birdon kun difinita rolo?
役柄の決まった鳥を、いったいどうやって芝居の中に登場させられるでしょう。
— Eble birdo el plasta materialo kaj sistemo
kun multaj nevideblaj
fadenoj...
――プラスチックでできた鳥と、たくさんの見えない糸を使う仕掛けなら、あるいは……。
— Sed tiu birdo devis flugi al
arbobranĉo kaj
tie sidi, kaj folioj devis fali de la arbo.
ところが、その鳥は木の枝へ飛んで行って、そこで止まらなければなりませんでした。そのうえ木から葉まで落ちなければならないのです。
Verdaj folioj, ne flavaj.
黄色い葉ではなく、緑の葉です。
Freneze!
むちゃくちゃでしょう。
Kompreneble temas pri
arbfolioj, ne
pri paperfolioj.
もちろん、紙の葉ではなく、木の葉のことです。
Ĉu vi rimarkis, ke la vortoj 'plumo'
kaj 'folio' ambaŭ havas
du sencojn?
『plumo』と『folio』という語が、どちらも二つの意味をもつことに気づきましたか。
Unu sencon pri naturo, alian
sencon pri skribado.
一つは自然に関する意味、もう一つは書くことに関する意味です。
— Pri plumoj, la kaŭzo estas konata.
羽のほうについては、その理由はよく知られています。
Estis tempo, kiam en sufiĉe granda
parto de la
mondo, oni skribis per
birdplumoj.
世界のかなり広い地域で人々が鳥の羽で文字を書いていた時代がありました。
Sed ni revenu al
via serio
de teatraĵoj.
しかし、あなたのその寸劇集の話に戻りましょう。
Vi diris,
ke temas pri lingvo-lernado.
言語学習についてだと言いましたね。
Ofte la lernantoj
memoras pli
bone, se ili gaje amuziĝas, kaj se la
rakontoj estas tute
neverŝajnaj.
たいてい学習者は、楽しく笑いながら、しかも話がまったくありそうもないときのほうが、よく覚えるものです。
— Jes, sed tiam, oni ne
diru, ke
tiuj interparoloj estas
ludeblaj teatre.
ええ。でも、だからといって、ああいう会話文を『舞台で演じられる』などと言ってはいけません。
En tiu kun
la birdo sur la branĉo
devis esti ankaŭ fulmo.
あの、枝に鳥がいる話には、稲妻まで出てこなければならなかったのです。
Mi ne memoras ĉion, sed
estis insektoj, kiuj ektimis pro la fulmo, arbo, kiu
perdis la foliojn, kaj
birdo siajn plumojn.
全部は覚えていませんが、稲妻に驚く虫がいて、葉を失う木がいて、羽を失う鳥がいたのです。
La roluloj ege aktivis,
mi certigas al vi.
登場人物たちはひっきりなしに動き回っていましたよ。ほんとうです。
Neniu ripozis longe.
長く休む人はいなかった。
Konstante okazis io.
常に何かが起こっていました。
Sed mi eĉ dubas, ĉu
la vortoj tiel lernataj
estas vere utilaj praktike.
でも、そんなふうに覚えた語が、実際にほんとうに役立つのかどうか、私は疑わしくさえ思います。
Tiuj verkistoj de lernolibroj, eĉ por
progresantoj -
kiel ĉi tiu Vere aŭ Fantazie, ĉu vi
konas? - ofte funkcias nur
teorie.
こういう教科書を書く人たちは、上級者向けの本であっても、この『Vere aŭ
Fantazie』のように、しばしば理屈の上でしか物事を考えていないのです。
Ili ne konscias, ne
atentas la
praktikajn problemojn.
現実の問題が見えていないし、そこに注意も向けていません。
— Ĉu nenion el tiu libro, tiu kun
la serio de teatrecaj interparoloj, vi povis
prezenti per via pupteatro?
――その本、つまり芝居めいた会話がいくつも入っているあの本から、あなたの人形劇で上演できたものは何もなかったのですか。
— Tamen jes.
とはいえ、まったく無理というわけではありません。
Estis bonaj facilaj partoj.
うまくいった、やさしい場面もありました。
Ekzemple unu, en kiu homoj
de ambaŭ seksoj multe kisas unu
la
alian.
たとえば、男女の人々がたくさん接吻し合う場面です。
Tion mi facile povas
aranĝi regante la movojn
per miaj fadenoj.
それなら、糸で動きを操って、私は簡単にやらせることができます。
Prezenti gejunulojn, kiuj
kisas sin reciproke, aŭ
teatraĵon, en
kiu la roluloj de
la vira sekso donacas rozojn al tiuj de la
ina sekso, kaj formiĝas feliĉaj
paroj, tio estas simpla eĉ
per mia ne
tre disvolvita sistemo.
若い男女が互いにキスし合う場面や、男役たちが女役たちにばらを贈って、幸せな組ができあがるような寸劇なら、私のまだあまり発達していない仕組みでも簡単なのです。
— Kio alia estis facila?
――ほかにやりやすかったものはありましたか。
— Estis unu, iom malfacila, sed tamen realigebla, pri la vorto 'tuko'.
『tuko』という語に関する場面で、少し難しいけれど、何とか実現できるものが一つありました。
En ĝi oni uzas littukojn, naztukon...
そこでは、シーツやハンカチなどが使われます。
— Naztukon, ĉu?
ハンカチ、ですか。
Mi opiniis, ke oni devas diri
'poŝtuko'.
私は、『poŝtuko』と言うべきだと思っていました。
— Naztuko, poŝtuko, estas egale.
naztuko でも poŝtuko でも、同じことです。
Ambaŭ vortoj signifas la
samon.
どちらの言葉も同じ意味です。
Krome estas rolulo, kiu viŝas sian buŝon per buŝtuko, alia, kiu purigas meblojn per viŝtuko, tria, kiu preparas tablon
por manĝo, kaj komence metas sur
ĝin tablotukon.
そのほか、ナプキンで口をぬぐう役、布で家具を拭く役、食事のためにテーブルを整えて、最初にテーブルクロスをかける役も出てきます。
Pri tablotuko, ne estas vera problemo, ĉar ĝi havas sufiĉan grandecon.
テーブルクロスに関しては十分な大きさがあるので特に問題はありません。
Sed pri la aliaj estas pli
malfacile, ĉar miaj pupoj estas etaj.
でも、私の人形は小さいので、他のものはもっと難しいです。
Mi solvis
la problemon uzante grandajn
tukojn ĉiufoje.
私は、その問題を、毎回大きな布を使うことで解決しました。
Tio montriĝis efika: tio ridigas la publikon.
これが案外うまくいって、観客が笑うのです。
— Ĉu vi
ludas antaŭ publiko?
あなたは観客の前で上演するのですか。
— Jes.
――はい。
Mi provas trovi publikon por
la plej belaj pecoj.
私は、いちばん良い作品については、観客を見つけようと努めています。
Se mi sukcesas kunmeti
bonan programon kun belaj kostumoj
kaj altkvalitaj lumaj aranĝoj,
tio devigas min
bone scii la tekston, kaj
tiel la lingvo enkapiĝas en
mi.
きれいな衣装と上質の照明でよいプログラムを組めれば、その分、台詞をしっかり覚えなくてはなりませんし、そうすることで言葉が私の中に入り込むのです。
Ankaŭ miaj lango kaj lipoj
ekzercas sin.
舌や唇も、そのぶんよい練習になります。
Sed vi ne imagus, kiom da
tempo postulas la preparado de tia programo.
でも、そのようなプログラムの準備にどれほど時間がかかるか、あなたには想像もつかないでしょう。
— Ĉu vi
faras tion sola?
――それは、お一人でなさっているのですか。
— Komence mi estis
sola.
――最初は一人でした。
Sed nun feliĉe mi sukcesis trovi du
kunlaborantojn.
しかし今では幸運なことに二人の協力者を見つけることができました。
Ju pli ni regas nian
arton, des pli ni amuziĝas.
自分たちの芸をよく身につければ身につけるほど、私たちはますます楽しくなるのです。
Unu el la du belege imitas plej diversajn
voĉojn kaj lokajn parolmanierojn.
そのうちの一人は、実に見事に、さまざまな声や土地ごとの話し方をまねます。
Tio estas ideala
por tia laboro.
この種の作業には最適です。
Fakte ni amuziĝas
multe pli dum
niaj ekzercoj ol la publiko, kiam ni
prezentas la
programon.
実のところ、プログラムを上演するときの観客より、稽古しているときの私たちのほうが、ずっと楽しんでいるくらいです。
— Kiam vi
prezentos tian programon?
――そういうプログラムは、いつごろ上演なさるのですか。
Ĉu baldaŭ?
すぐ？
— Mi ne povas diri.
――まだ何とも言えません。
Ni havas tre belan, ridvekan tekston,
kiu taŭgus ideale, se
insektoj ne ludus en
ĝi gravan rolon.
私たちには、とても美しくて笑いを誘う台本があるのですが、虫たちがその中で重要な役を演じていなければ、理想的だったのです。
Kaj, kredu min, pupteatre
prezenti historion
de batalo inter homoj kaj insektoj starigas kelkajn ne facile solveblajn problemojn.
そして、信じてください。人間と虫たちの戦いの話を人形劇で見せるとなると、なかなか解決しにくい問題がいくつも出てくるのです。
Des pli, ke la afero
disvolviĝas nokte.
しかも、話は夜に展開するのですから、なおさらです。
Estas bela brila plenluno, jes ja, kaj ankaŭ multaj
steloj, sed ne
tiuj sufiĉas por vidigi insektojn
sur la pupteatro!
明るく美しい満月はありますし、ええ、星もたくさんあります。でも、それだけでは、人形劇の舞台で虫たちを見えるようにはできないのです。
— Ĉu vi
planas foje
veturi al
Zagrebo?
――いつかザグレブへ行くつもりはありますか。
— Al Zagrebo?
――ザグレブへ？
Kial?
なぜ？
— Ĉar en Zagrebo (Jugoslavio)
okazas ĉiusomere internacia pupteatra festivalo,
kies lingvo
estas esperanto.
――ザグレブ（ユーゴスラビア）では毎年夏に、エスペラント語で行われる国際人形劇祭があるからです。
Pupteatristoj el multaj
landoj venas, kaj la
publiko estas ege multenombra.
各国から人形遣いが集まり、観客も非常に多い。
Dekoj da miloj venas
rigardi kaj aŭskulti.
何万人もの人が見たり聞いたりしにやって来ます。
Vi devus iri tien.
そこに行くべきです。
Viaj insektoj certigas al vi brilan
sukceson!
あなたの虫たちなら、きっと大成功しますよ！
— Ludi antaŭ dekmiloj!
何万人もの観客の前で上演するだなんて！
Ne, ne.
いいえ、いいえ。
Mi ne estas freneza.
私は狂っていません。
Kaj tamen...
それなのに...
Eble, foje.
たぶん、時々。
Interesa ideo.
興味深いアイデアです。
Mi komunikos ĝin al miaj kunlaborantoj.
この話は、協力者たちにも伝えます。
NOVAJ VORTOJ
新出語
festivalo
祭り、フェスティバル
Jugoslavio
ユーゴスラビア
kupono
クーポン、券
-ont-
未来分詞（能動）
-ot-
未来分詞（受動）
pupo
人形
rolo
役、役割
telero
皿
Zagrebo
ザグレブ
NOVAJ KUNMETOJ
新しい複合語
al-preni
受け取る、取る
dik-fingro
親指
egale ĉu
〜でも同じ、どちらでも
inter-ŝanĝi
交換する
montro-fingro
人差し指
mult-nombra
複数の
peco (muziko
楽曲の一部
teatra
演劇の、芝居の
poezia)
詩的な
poŝt-marko
切手
star-igi
(problemon)
（問題を）引き起こす