========================================================================
30. MISTRAFO
誤った罰
========================================================================
"Maljusta, tio estas
maljusta," Ijabo ripetis
al si, dum ŝi de malproksime rigardis Olun ordigi la aĵojn, kiujn li intencis
kunporti
vojaĝe al la ĉefurbo.
「不公平だ、それは不公平だ」と、イャボは自分に繰り返していた。遠くから、オルが首都への旅に持って行くつもりの品々を整えているのを見ながら。
Ŝi estis
en la ĝardeno,
kolektanta
legomojn por la
vespermanĝo.
彼女は庭で、夕食のための野菜を集めていた。
Ŝi proksimiĝis al la
domo.
彼女は家に近づいた。
Nun ŝi vidis lin
bone, kaj lin eĉ pli malamis pro lia maniero bonorde aranĝi siajn aĵojn
antaŭ ol ilin paki,
今や彼女には彼の姿がよく見えた。そして、荷造りする前に持ち物をきちんと整えて並べる、そのやり方のせいで、彼女はますます彼を憎んだ。
Tiel ĉiam agis Olu — ordeme —
kaj tial, sendube, li
konstante pri ĉio sukcesis.
オルはいつもそうだった――きちんとしていた――だからこそ、疑いなく、彼は何をやってもつねにうまくいったのだ。
Neniam Sule agis
tiamaniere.
スレは決してそんなふうにはしなかった。
Kaj Sule neniam sukcesis.
そしてスレは決して成功しなかった。
Pensante pri sia malamo al Olu, ŝi ekpensis pri la same
aĉa sento, kiun ŝi havis rilate
al Jetunde,
lia patrino.
オルに対する自分の憎しみを思いながら、彼の母ジェトゥンデに対して抱いていた同じように嫌な感情のことも思い始めた。
Tiumomente,
se vi
venus al ŝi kaj dirus, ke antaŭ dek
jaroj la du
edzinoj de Adejemi — Jetunde
kaj ŝi — rilatis vere
amike, ŝi ne
konsentus kredi vin.
その瞬間、もしあなたが彼女のところへ来て、十年前にはアデイェミの二人の妻――ジェトゥンデと彼女――が本当に仲よくしていたのだと言っても、彼女は信じようとはしなかっただろう。
Tiujn feliĉajn
tagojn ŝi sukcesis plene
forigi el sia memoro.
そうした幸福な日々を、彼女は自分の記憶からすっかり追い払うことに成功していた。
Adejemi estis sufiĉe
riĉa por pagi
al si du edzinojn,
sed li tre ŝatis
pacon en la
hejmo, kaj sekve, kiam li
decidis realigi sian deziron pri
dua edzino,
antaŭ multaj jaroj nun, li
longe priparolis la
aferon kun sia unua edzino, Ijabo.
アデイェミは二人の妻を持てるだけの金持ちだったが、家庭の平和をとても大切にしていた。そこで、今からもうずいぶん前、二人目の妻を持ちたいという望みを実現しようと決めたとき、彼はその件を最初の妻イャボと長いこと話し合った。
Ijabo plene jesis al lia elekto, kaj Jetunde fariĝis
ŝia plej bona amikino.
イャボは彼の選択に完全に同意し、ジェトゥンデは彼女のいちばんの女友達になった。
Tiu amikeco eĉ pli fortiĝis, kiam ambaŭ samperiode naskis infanon, ĉar ambaŭkaze
estis
knabo.
その友情は、二人が同じ時期に子どもを産み、しかもどちらも男の子だったことで、いっそう強まった。
La knaboj ege amis unu la alian kaj
konstante kune ludis, sen iam ajn
malpaci.
その男の子たちは互いをとても愛し、けんかをすることもなく、いつも一緒に遊んでいた。
Havante la saman aĝon,
ili interesiĝis
samtempe pri la samaj ludoj, kaj nek
Sule nek Olu estis pli forta ol la alia.
同い年だったので、二人は同時に同じ遊びに興味を持ち、スレもオルも相手より強いということはなかった。
Adejemi estis tre religia kaj ĉiutage, farante la
laŭdevajn preĝojn,
dankis Dion pri la granda beno, kiun li ricevis: amoplena familio kun
du bonaj edzinoj kaj du bonaj filoj, unuvorte:
feliĉo.
アデイェミはとても信心深く、毎日、定められた祈りをささげながら、自分が授かった大いなる恵みについて神に感謝していた。二人のよい妻と二人のよい息子を持つ、愛に満ちた家族。ひと言でいえば、幸福だった。
Ĉu per sia profunda dankemo
al Dio li kolerigis la
diablon?
神への深い感謝が、悪魔を怒らせたのだろうか？
Tio estas la
klarigo, kiun
mi aŭdis de loka saĝulo, konata de
ĉiuj kiel
homo plej sankta.
それが、土地の賢者で、誰からももっとも聖なる人として知られている人物から私が聞いた説明である。
Sed pri tio mi ne
povus juĝi.
だが、そのことについて私には判断できない。
Se la diablo agis, li
agis pere de la
onklo de Sule.
もし悪魔が働いたのだとすれば、それはスレのおじを通してであった。
Olu timis altecon.
オルは高いところが怖かった。
Kiam li troviĝis
ie alte, li havis
la impreson, ke io tiros lin malsupren, kaj
ke li falos.
高い場所にいると、何かが自分を下へ引っ張り、落ちてしまうような気がした。
Tiu timo vekis kapturniĝon.
その恐れはめまいを引き起こした。
Sekve, li neniam iris
sur altan lokon, se ne troviĝis ĉe ties rando barilo aŭ io simila malhelpanta
fali.
そのため、縁に柵やそれに似た落下を防ぐものがないかぎり、彼は決して高い場所へは行かなかった。
Iutage, Sule estis
kun sia onklo
sur la tegmento de domo, kiun ili
kovris per materialoj por
ĝin plifortigi konsidere
al la baldaŭa pluvsezono.
ある日、スレはおじと一緒に家の屋根の上にいた。まもなく来る雨季に備えて、それを強化するための材料で覆っていたのである。
La onklo proponis al la du knaboj, ke ili helpu lin, sed
li sciis, ke Olu
certe ne jesos.
おじは二人の少年に手伝うよう持ちかけたが、オルがきっと承知しないことを知っていた。
Kaj tie supre, dum Sule
samtempe amuziĝis kaj laboris, la diablo traonkla parolis al
li:
そしてその高いところで、スレが楽しみながら働いているあいだ、悪魔はおじを通して彼に語りかけた。
"Mi aŭdis, ke Olu
sukcesas tre
bone en la lernejo."
「オルは学校でとてもうまくやっているそうだね。」
Sule jesis.
スレはうなずいた。
"Tiu knabo
malakceptis veni helpi
min sur la tegmento.
「あの子は屋根の上で私を手伝いに来るのを断った。
Kia timulo!"
なんという臆病者だ！」
"Estas vere, ke li
timas multajn
aferojn, kiuj al mi aperas tute sendanĝeraj,"
Sule respondis.
「彼が、僕にはまったく危険でないと思える多くのことを怖がるのは本当です」とスレは答えた。
"Vidu, tia estas la vivo: ĉar
li pli timas, li malpli laboras en la
arboj, en la kampoj, en la domo, kaj
tial li estas malpli forta ol vi.
「いいかい、人生というのはそういうものだ。彼はより多く怖がるから、木の上でも、畑でも、家の中でも、あまり働かない。だから、おまえより力が弱いのだ。
Forton oni ricevas uzante sian korpon.
力というものは、自分の体を使うことで得られる。
Jes, li estas multe
malpli forta
ol vi.
そうだ、彼はおまえよりずっと弱い。
Malpli vira."
男らしさも足りない。」
Sule ege kontentis.
スレはたいへん満足した。
Lin iom ĝenis, ke
la duonfrato ĉiam iom pli bone
sukcesas en la lernejaj taskoj, kaj pro tio
li sentis sin iom malsupera al li.
異父兄弟のほうが学校の課題ではいつも少しだけ自分よりよくできることが、彼には少し気にさわっており、そのため彼はその兄弟に対して少し劣っているように感じていた。
La vortoj de la onklo redonis superecon.
伯父の言葉で、彼はまた優越感を取り戻した。
"Mi konas multajn tiajn ulojn," la onklo diable
plu diris, "kiuj pli
bone man-uzas krajonon ol laborilon.
「わしはそういうやつをたくさん知っている」と伯父は悪魔のようにさらに言った、「道具より鉛筆を手で使うほうがうまい連中をな。
Ili fariĝas malfortaj kaj malkuraĝaj, kiel virinetoj."
そういう連中は弱く、臆病になっていく。まるで小娘みたいにな。」
"Ĉu vere?"
「本当？」
"Jes.
「ああ。
Ĉu vi aŭdis pri
Odjo?
オジョのことを聞いたことがあるか？
Vi ne konis lin, ĉar
li estis tiel timema, ke foje li ne sciis defendi sin, kaj li mortis.
おまえは彼を知らなかった、あまりに気が小さくて、ときには自分を守ることもできず、それで死んだからだ。
Li estis
kiel Olu.
あれはオルのような子だった。
Ĉiam li okupis la unuan rangon en la klaso.
いつもクラスで一番だった。
Per plumo, krajono kaj papero
li superis ĉiujn, sed
kiam ekpluvis fortege kaj la
ĉielon traflugis fulmo,
li iris kaŝi sin en la jupo
patrina.
ペンと鉛筆と紙ではみんなをしのいでいたが、雨がひどく降り出して稲妻が空を走ると、母親のスカートの中に隠れに行った。
Kiom utilas havi belajn kajerojn plenajn
je bela skribo, se eĉ muŝo
vin timigas?"
ハエ一匹にさえ怖がるのなら、美しい字でいっぱいのきれいなノートを持っていて、何の役に立つ？」
"Nu, Olu estas mia
frato,
kaj mi amas lin.
「でも、オルは僕の兄弟だし、僕は彼を愛している。
Estos domaĝe por li, se
li fariĝos malkuraĝa.
彼が臆病者になったら気の毒だ。
Eble mi povus helpi lin, ĉu ne?
もしかしたら僕は彼を助けられるかもしれない、そうでしょう？
Ofte li helpas min
kompreni la aferojn en la lernejo.
彼はよく学校のことを僕が理解するのを助けてくれる。
Kial mi ne..."
だったら僕も……」
"Li eble estas via
frato, sed li
ne estas mia nevo," la onklo interrompis.
「あれはおまえの兄弟かもしれんが、わしの甥ではない」と伯父はさえぎった。
"Nur vi
estas mia nevo, ĉar mi havas nur unu
fratinon, kaj
ŝi estas via patrino.
「おまえだけがわしの甥だ。わしには姉妹が一人しかおらず、それがおまえの母親だからだ。
Vi kaj mi havas la
saman sangon, li ne.
おまえとわしには同じ血が流れているが、あれには流れていない。
Vere, mi ne povas ne malestimi
lin.
本当に、わしはあれを軽蔑せずにはいられん。
Timo ne estas akceptebla ĉe viro."
恐れは男には許されない」
"Parolante pri sango," Sule diris,
ĉar la diabla agado
iom komencis efiki en li,
"estas fakto, ke Olu timas
sangon.
「血の話だけど」と、悪魔的な働きが少し彼の中で効きはじめていたので、スレは言った、「オルが血を怖がるのは事実だよ。
Eĉ la propran sangon.
自分の血でさえね。
Kiam li estis eta,
foje li falis, li ŝiris al si iom
da haŭto, kaj sango fluis.
小さかったころ、一度転んで、少し皮膚を傷つけて、血が流れたんだ。
Li ekploris kiel knabineto."
そしたら女の子みたいに泣き出したんだ」
"Nu, vi vidas! Malestiminda ulo.
「ほら見ろ！ 軽蔑すべきやつだ。
Ĉu vi plorus, ĉar
vi sangas?"
おまえなら、血が出たからといって泣くか？」
"Ne.
「いいや。
Vi pravas.
あなたの言うとおりだ。
Mi ne timas sangon."
僕は血なんか怖くない」
"Ne estas bone pasigi la vivon
inter libroj kaj kajeroj, aŭ
kovri multajn paĝojn per krajona
aŭ pluma skribo.
「本やノートに囲まれて一生を過ごしたり、鉛筆やペンの字でたくさんのページを埋めたりするのはよくない。
Kial kelkaj
knaboj tion faras?
どうしてそうする少年がいると思う？
Ĉu vi scias?
わかるか？
Pro timo.
恐れているからだ。
Ili timas ricevi malpli da poentoj
ol la kunuloj.
仲間より点数が低くなるのを恐れる。
Ili timas malsukcesi ĉe ekzameno.
試験に失敗するのを恐れる。
Ili timas, ke la
gepatroj malkontentos.
親が不満に思うのを恐れる。
Sed knabo, kiu ne timas pri siaj
poentoj, pri la ekzamenoj aŭ
pri malkontentaj gepatroj, ne perdas
la energion pri tiuj senutilaj aferoj,
kaj li lernas labori pri realaĵoj,
kiel vi
nun faras ĉi tie sur
tegmento kun mi.
だが、自分の点数も、試験も、不満な親も恐れない少年は、そんな役に立たないことに力を無駄にせず、ここで今おまえがわしと一緒に屋根の上でしているように、現実のものを相手に働くことを学ぶ。
Labori sur
tegmento, sen timo fali, tio
estas maniero fariĝi
vera viro."
落ちるのを恐れずに屋根の上で働く、それが本当の男になるやり方だ」
Ekde tiu tago,
Sule pli kaj
pli vizitis sian onklon kaj laboris kun li.
その日以来、スレはますます頻繁に伯父を訪ね、彼と一緒に働くようになった。
Ili pasigis longajn
horojn kune en la arbaro, aŭ
ĉe la bordo de rivero.
二人は森の中や川のほとりで、長い時間をともに過ごした。
Sule sentis sin pli
kaj pli supera al Olu.
スレはオルより自分がますます優れていると感じるようになった。
Kaj liaj poentoj en la
lernejo pli kaj pli falis — sed Sule, kiel
dirite,
ne timis
falon — dum lia duonfrato plu
sin
tenis sur rimarkinde
bona nivelo lerneje.
そして彼の学校での点数はますます下がっていった――だが、言ったように、スレは落ちることを恐れなかった――その一方で、彼の異父兄弟は学校で目立ってよい水準を保ち続けた。
Kaj nun, multaj jaroj jam pasis.
そして今では、もう何年もが過ぎた。
Sule ne sukcesis la
ekzamenon por eniri la
mezlernejon, kaj restis en la
vilaĝo, dum Olu iris
studi plu.
スレは中等学校に入るための試験に受からず、村にとどまったが、オルはさらに勉強しに行った。
Kaj Olu pli kaj pli
brile sukcesis.
そしてオルはますます見事に成功していった。
La du fratoj disiĝis, ĉesis amike rilati.
二人の兄弟は離れ、友好的な関係ではなくなった。
Strange, ambaŭ sentis sin supera kaj
malsupera.
奇妙なことに、二人とも自分が優れているとも劣っているとも感じていた。
Sule sentis kulturan malsuperecon
rilate al sia frato, kaj ne tre ŝatis aŭdi,
kiel tiu bele
parolas, uzante
brilajn vortojn, kiuj neniam venus al li en la
kapon, eĉ se li ilin konas, kaj
kiel Olu
povis diskuti
pri io ajn, ĉar ŝajne liaj scioj
kovris ĉiujn eblajn temojn
en la mondo.
スレは兄弟に対して文化的な劣等感を抱いており、知っている言葉でさえ自分なら決して思いつかないような見事な言葉を使ってオルが美しく話すのを聞くのがあまり好きではなかったし、またオルがほとんどどんなことでも論じられるのも気に入らなかった。彼の知識は、この世のありとあらゆる話題に及んでいるように見えたからである。
Olu, siaflanke, trovis
Sulen pli forta, kaj eĉ pli
inteligenta.
一方のオルは、スレのほうが自分より強く、さらには知的でさえあると思っていた。
Ĉar por uzi laborilon,
rebonigi
ion fuŝitan
aŭ fari objektojn, li estis tiom pli
kapabla!
というのも、道具を使ったり、だめになったものを直したり、物を作ったりすることでは、彼のほうがはるかに有能だったからだ！
La onklo ne tute malpravis: Olu rigardis sian
duonfraton pli vira, ol li sentis sin mem.
伯父はまったくの見当違いではなかった。オルは、自分自身が感じるよりも、異父兄弟のほうをもっと男らしいと見ていたのだ。
Ijabo, la patrino de
Sule, povus kontenti pri
la juna viro,
kiu estis ŝia
filo: bela, kuraĝa,
forta, kapabla.
スレの母イジャボは、自分の息子であるその若者に満足していてもよかっただろう。美しく、勇敢で、強く、有能なのだから。
Sed ŝi delonge komprenis, ke Olu gajnos
pli da mono kaj atingos pli altan
nivelon en la socio, pli altan povon.
だが彼女は以前から、オルのほうがもっと多くの金を稼ぎ、社会の中でより高い地位と、より大きな権力を手にするだろうと分かっていた。
Se li fariĝos ŝtatfunkciulo, li
havos povon multe superan
al Sule, kiaj ajn
ties korpa forto kaj realaj
kapabloj.
もし彼が官吏になれば、スレの肉体的な強さや実際の能力がどれほどであろうと、彼はスレをはるかに上回る権力を持つことになる。
Ĉi-vespere ŝi ne plu eltenis.
今夜、彼女はもう耐えられなかった。
Morgaŭ Olu foriros
al la ĉefurbo, ĉar la ŝtato pagas al li studojn tie, tiel brila
li estis en la
lastaj ekzamenoj.
明日、オルは首都へ発つ。前回の試験でそれほど見事な成績をおさめたので、国が向こうでの学費を出してくれるのだ。
Dum ŝia filo restos
en la vilaĝo
kaj vivos malriĉan
vivon pene
laborante ĉiutage, la
filo de la kunedzino ĝuos
nenifaron en bela urba oficejo, kaj per tiu senutila funkcio
ricevos pli
da mono ĉiumonate ol ŝi iam ajn vidis en la
tuta vivo.
自分の息子は村に残って毎日骨身を惜しまず働きながら貧しい暮らしをするのに、もう一人の妻の息子は町のきれいな事務所で何もせずに暮らし、その役にも立たない仕事で、彼女が生涯で見たこともないほどの金を毎月受け取ることになるのだ。
"Maljusta," ŝi diris
al si.
「不公平だ」と彼女は心の中で言った。
"La vivo estas maljusta."
「人生は不公平だ」
Kaj jen, subite, ŝi sciis, kion
fari.
そしてそのとき、突然、彼女には何をすべきかわかった。
Olu tre ŝatis ŝian specialan manieron
kuiri rizon
kun legomoj.
オルは、彼女特製の野菜入りご飯の作り方が大好きだった。
Kio estus pli natura
ol prepari
iom da ĝi
por li sola,
kiel signon
de bondeziro antaŭvojaĝa?
旅立ちの前の幸運を祈るしるしとして、それを彼のためだけに少し作ってやることほど自然なことがあるだろうか。
Ŝi do preparis la
rizon.
そこで彼女はそのご飯を作った。
Kaj dum la akvo bolis, ŝi
metis en ĝin la mortigan herbaĉon, pri kiu ŝia frato
foje instruis ŝin.
そして水が煮え立っているあいだに、彼女はそこへ、かつて自分の兄が教えてくれた致命的な雑草を入れた。
Kiam la rizo estis
preta, ŝi lasis ĝin en la domo kaj reiris
al la ĝardeno, de kie ŝi povos
bone vidi, kiu momento plej taŭgas
por iri ĝin proponi al
Olu.
ご飯ができると、彼女はそれを家の中に置いたまま、また庭へ戻った。そこからなら、いつオルのところへ持って行くのがいちばんよいか、よく見定められるからだ。
Ĉi-lasta nun estis ekster la domo.
そのオルは、今は家の外にいた。
Preferindus atendi ankoraŭ
iom da tempo.
もうしばらく待つほうがよさそうだった。
Ŝi tiom atentis la
movojn de Olu,
ke ŝi ne rimarkis,
ke ŝia filo revenas kaj eniras la domon.
彼女はオルの動きにあまりにも注意を向けていたので、自分の息子が戻って来て家に入るのに気づかなかった。
Kiam Ijabo reeniris la hejmon por preni
la rizon kaj ĝin porti
al Olu, ŝi vidis
la poton malplena kaj sian filon kuŝanta kun
dolorstreĉita vizaĝo.
イジャボがご飯を取ってオルのところへ運ぶために家へ戻ると、鍋は空になっており、自分の息子が苦痛に顔を引きつらせて横たわっていた。
Ŝi eligis krion,
teruran krion,
pri kiu la
tuta vilaĝo ekmiris.
彼女は叫び声を上げた。村じゅうの者がぎょっとするような、恐ろしい叫び声だった。
Tiu sengusta, senodora herbaĉo efikas tre rapide kaj la ŝanĝoj, kiujn ĝi kaŭzas en la
korpo, estas nekuraceblaj.
その無味無臭の雑草はきわめて速く作用し、それが身体に引き起こす変化は治療不能である。
Kiam, antaŭ ne tre longe,
Sule revenis hejmen
kaj vidis la poton,
li tuj sciis, por kiu tiu
rizo estis preparita.
それほど前ではないあるとき、スレが家に戻って鍋を見たとき、彼はその米が誰のために用意されたものかをすぐに悟った。
Por ke tiu ne ĝuu
ĝin, li manĝis ĉion.
その相手にそれを味わわせまいとして、彼は全部食べてしまった。
Oni diris al mi, ke tuj post la krio de Ijabo aŭdiĝis
laŭta, sango-frostiga
ridaĉo.
イジャボの叫びのすぐあとに、大きな、血も凍るような下品な笑い声が聞こえた、と私は聞かされた。
De la diablo, oni diris
al mi.
悪魔のものだ、と私は聞かされた。
NOVAJ VORTOJ
新出語
beni
祝福する
boli
沸く
bordo
岸
diablo
悪魔
domaĝe
残念ながら
ekzameni
調べる
flui
流れる
fulmo
稲妻
ĝardeno
庭
jupo
スカート
kajero
ノート
kazo
場合
kovri
覆う
krajono
鉛筆
muŝo
ハエ
nevo
甥
onklo
おじ
paĝo
ページ
paki
詰める
poento
点
rango
順位
rizo
米
sango
血
tegmento
屋根
NOVAJ KUNMETOJ
新しい複合語
du-on-frato
異母兄弟